Hoofdaannemer en steigerbouwer moeten bijdragen aan kosten ongeval

 Kondor Wessels is de hoofdaannemer van een 13 etages hoog nieuwbouwproject. Voor de benodigde vaste (gevel)steiger heeft de hoofdaannemer een onderaannemingsovereenkomst gesloten met Dutch Steigers. Die heeft voor de bouw van enkele liften en hefsteigers weer het bedrijf Alimak Hek in onderaanneming ingeschakeld. Tijdens werkzaamheden valt een 21 kilo wegend rooster van de 10de etage op de begane grond waardoor een werknemer van Alimak (ernstig) gewond raakt. Op de 10e etage van de vaste steiger was nog geen vangnet of andere vangconstructie aangebracht. Alimak heeft aansprakelijkheid erkend en een deel van de schade van de werknemer vergoed. In kort geding oordeelt de rechter dat zowel hoofdaannemer als de steigerbouwer moeten bijdragen in de kosten die Alimak heeft betaald.

De feiten

Kondor Wessels is hoofdaannemer van de nieuwbouw van een 13 etages hoge jongerenhuisvesting in Amsterdam. Voor de vaste (gevel)steiger is Dutch Steigers aangetrokken als onderaannemer. Voor twee liften en de hefsteigers wordt Alimak Hek in onderaanneming ingeschakeld. In de beginfase bouwt Alimak een kooilift tegenover de vaste steiger van Dutch. De lift dient voor het vervoer van personen en materiaal naar de 13e etage. Links van de lift staat een vaste steiger alsmede een hefsteiger van Alimak. Daartussen ligt een zogenaamde valzone die grotendeels is afgezet. Een werknemer van Alimak loopt in juni 2017 in deze zone als een werknemer van Dutch Steigers vanaf de 10e verdieping een rooster (2,5 m lang en 21 kg zwaar) uit zijn handen laat vallen. Valbeveiliging ontbreekt en de werknemer raakt ernstig gewond. Alimak heeft aansprakelijkheid erkend en de drie ondernemingen besluiten de schade gezamenlijk te dragen. Kondor en Dutch komen daar later op terug. Alimak vordert in kort geding € 75.000 als voorschot op de schadevergoeding   

Oordeel rechtbank

Volgens de rechter gaat het om de aansprakelijkheid van elk van de partijen voor het ongeval. Of wel, of Kondor Wessels en/of Dutch Steigers wegens onrechtmatige daad aansprakelijk zijn en mogelijk verplicht om bij te dragen aan de schadevergoeding. Volgens het boeterapport van de Inspectie SZW is gehandeld in strijd met artikel 10 Arbowet. Hoofdstuk 4.6 van de Richtlijn Steigers geeft nadere invulling voor het voorkomen van gevaar voor personen. Dutch Steigers was verantwoordelijk voor de vaste steiger. In hun V&G-plan staat dat tegen vallende voorwerpen afzettingen worden aangebracht. Een eigen toezichthouder controleert de naleving. Het VGM plan van Kondor Wessels vermeldt een eigen zorgplicht voor het voorkomen van ongevallen, incidenten en persoonlijk letsel. Uit de uitwerking leidt de rechter af, dat Kondor een zorgplicht op zich nam om het werk veilig te laten verlopen. Toezicht op de uitvoering lag bij een coördinator en een uitvoerder. Uit het Inspectierapport blijkt, dat in de afscherming van de valzone een opening zat waardoor iemand linksom uit de lift deze zone kon betreden. Geen van de controleurs heeft de opening opgemerkt, althans geen maatregelen genomen om die te laten sluiten. Ook het valgevaar van onderdelen van de steiger is onvoldoende opgemerkt waardoor passende maatregelen uitbleven. Kondor en Dutch hebben hun V&G plannen niet nageleefd. Daarmee is voldoende aannemelijk, dat zij in een bodemprocedure aansprakelijk worden geacht wegens onrechtmatige daad. Kondor heeft de eigen zorgplicht geschonden waarmee diens beroep op vrijwaring uit de algemene voorwaarden vervalt. Alimak heeft echter als werkgever de zorg voor de veiligheid van zijn eigen werknemers en had moeten constateren dat de valzone niet goed was afgezet en de valvoorziening ontbrak. In dit kortgeding acht de voorzieningen rechter het redelijk dat elke partij voor een derde deel bijdraagt. De exacte verdeling tussen de drie partijen zal in een bodemprocedure moeten gebeuren. Kondor Wessels en Dutch Steigers moeten elk een bedrag van € 25.000 betalen aan Alimak Hek als voorschot op de schadevergoeding. 

Aantekening

Over de verantwoordelijkheid van hoofdaannemer Kondor Wessels zegt de rechtbank het volgende. De hoofdaannemer heeft  zich in het VGM-plan de veiligheid van personen op de bouwplaats aangetrokken. In dat plan, dat ook aan Dutch Steigers en Alimak Hek is verstrekt, is uitdrukkelijk opgenomen dat de hoofdaannemer een eigen zorgplicht heeft op de projecten betreffende het voorkomen van ongevallen, incidenten en persoonlijk letsel. Uit de verdere uitwerking leidt de rechtbank af dat de hoofdaannemer de zorg op zich nam dat de uitvoering van de werkzaamheden verliep volgens de in de deelplannen, wet- en regelgeving gestelde eisen, dat zij toezicht hield op de naleving van die verplichtingen, en dat zij de arbeidsomstandigheden wenste te bewaken en coördineren van iedereen die zich op de bouwplaats begeeft, ook van andere personen dan de eigen werknemers. Het toezicht op de uitvoering van het VGM plan werd uitgeoefend door een door de hoofdaannemer aangestelde coördinator en een uitvoerder.

 

Uit het rapport van de Inspectie SZW leidt de rechtbank af, dat de plaats waar het rooster is gevallen, geheel had moeten worden afgezet. Maar uit een foto blijkt, dat er tussen de lift en de steigerpaal op de begane grond een opening zat die zodanig breed was dat een persoon, komende vanuit de lift linksom, zonder belemmering de valzone kon betreden. Dat is kennelijk door de controleurs van zowel de hoofdaannemer als de onderaannemer niet opgemerkt, althans er zijn geen maatregelen genomen om de opening te laten afdichten. De hoofdaannemer heeft nog een beroep gedaan op de vrijwaringsbepaling in de algemene voorwaarden. De rechter verwerpt dit verweer omdat de hoofdaannemer zijn eigen zorgplicht heeft geschonden. Tegen de gevolgen daarvan kan Alimak Hek haar niet vrijwaren. Geconcludeerd kan worden, dat de hoofdaannemer de veiligheid zeer serieus heeft genomen. Maar dat kan – zoals in deze situatie –ook nadelig zijn als er wat verkeerd gaat. En tot slot: Als meerdere bedrijven samen moeten werken op één project dan zal een VGM-plan behulpzaam kunnen zijn bij het vastleggen van taken en verantwoordelijkheden van elk der partijen. Het accepteren van deze plannen schept echter wel verplichtingen voor de betrokken partijen. 

Wettelijk kader:

Artikel 10 Arbeidsomstandighedenwet
Artikel 3.16 Arbeidsomstandighedenbesluit
Hoofdstuk 4.6 Richtlijn Steigers
Artikel 7:658 Burgerlijk Wetboek

Bron: Rechtbank Amsterdam, 19 september 2017, ECLI:NL:RBAMS:2017:6795