Onzekerheid ongevalsoorzaak komt niet ten laste van werknemer

Een werknemer krijgt tijdens zijn werk een balk op zijn rug en breekt een rugwervel. Onduidelijk blijft, wat de oorzaak was van de vallende balk. De werkgever heeft geen adequaat onderzoek gedaan en ook de Inspectie SZW is niet op de hoogte gesteld. De kantonrechter stelt vast, dat de werknemer een ongeval heeft gekregen tijdens de uitoefening  van zijn werkzaamheden. Nu de oorzaak van het ongeval onduidelijk blijft, moet dit voor rekening van de werkgever blijven.

De feiten

Een werknemer werkt via een uitzendbureau bij een bouwonderneming. In november 2010 valt tijdens het opruimen van enkele stempels op een balkon van de bovenste verdieping van een gebouw in aanbouw een houten balk op zijn rug. Het voorval is niet onderzocht, getuigen ontbraken. Waar de balk exact vandaan kwam, staat niet vast waarmee de toedracht onduidelijk blijft. Volgens het slachtoffer waren twee Poolse medewerkers van een lijmfirma bezig met de opbouw van een laatste stuk liftschacht. In het ziekenhuis is vastgesteld dat een rugwervel is gebroken. De werknemer stelt de bouwonderneming aansprakelijk voor zijn schade. Bedrijf en verzekeraar wijzen aansprakelijkheid af. De werknemer verzoekt in een deelgeschil de kantonrechter de aansprakelijkheid vast te stellen.  

Oordeel kantonrechter

Het verweer van de verzekeraar dat de werknemer onvoldoende heeft aangetoond, dat hem tijdens zijn werk een ongeval is overkomen en schade heeft geleden wordt door de kantonrechter verworpen. De getuigenverklaringen en de inhoud van het ongevalsformulier geven aan dat op 18 november 2010, toen de werknemer werkzaamheden uitoefende voor het bouwbedrijf, een arbeidsongeval heeft plaatsgevonden, waarbij een balk op de rug van de werknemer is gevallen. Het bedrijf heeft nagelaten na de melding de plaats van het ongeval te onderzoeken en de op het dak werkende Poolse werknemers te horen. Een ongevalsrapport is niet opgesteld en de Arbeidsinspectie is niet ingeschakeld. Volstaan werd met het invullen van een ongevalsformulier. Dat kan de werknemer niet worden verweten, net zo min als het feit dat hij niet kan verklaren, hoe het ongeval precies gebeurd is. Hij stond immers gebukt op het moment dat de balk op zijn rug viel en kon daardoor niet waarnemen waar die balk vandaan kwam. Verder staat vast staat dat hij alleen aan het werk was en dat er niemand getuige was. Uit de medische stukken blijkt, dat de werknemer schade heeft geleden. Er was geen sprake van opzet of bewuste roekeloosheid van de kant van de werknemer en daarmee is het, op grond van art. 7:658 BW, aan de werkgever om aan te tonen, dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan. Volgens het bedrijf waren de nodige veiligheidsmaatregelen genomen en was er voldoende toezicht, waarmee is voldaan aan de vereiste zorgplicht. Genoemde maatregelen zijn echter allen van algemene aard en hebben geen betrekking op het weghalen van stempels. Ook acht de rechter het bij de beoordeling of het bouwbedrijf aan zijn zorgplicht heeft voldaan van belang, dat niet duidelijk is geworden waardoor de balk is gevallen. Op het ongevalsformulier was onder ‘Oorzaken die volgens leidinggevende hebben bijgedragen/geleid tot het ongeval’ als oorzaak aangekruist ‘Pech’. Dit geeft geen uitsluitsel over de feitelijke toedracht. Dat de oorzaak niet meer kan worden vastgesteld komt voor risico en rekening van het bouwbedrijf. Daarmee kunnen ook de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen niet worden vastgesteld waarmee aan de zorgplicht zou zijn voldaan. Het bouwbedrijf is daarmee aansprakelijk. 

Aantekening

De oorzaak (of de oorzaken) van het ongeval blijft – ook tijdens het deelgeschil bij de rechtbank- onduidelijk. De werkgever heeft na het ongeval de Inspectie SZW niet ingeschakeld en ook het eigen onderzoek naar de oorzaken van het ongeval laten op zijn minst gezegd sterk te wensen over. Van een werknemer mag worden verlangd dat hij stelt - en zo nodig bewijst - dat hij in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade heeft opgelopen, maar niet dat ook van hem mag worden verlangd dat hij aantoont wat nu precies de toedracht of oorzaak is geweest. Zie bijvoorbeeld HR 4 mei 2001, ECLI:NL:HR2001:AB1430 en HR 29 juni 2001, ECLI:NL:HR:2001:AB2432. Ook de kantonrechter hanteert in deze zaak eenzelfde bewijslastverdeling.

 

Het Hof  ‘s-Hertogenbosch heeft in een arrest op 21 juni 2016 (ECLI:NL:GHSHE:2016:2489) de verdeling van stelplicht en bewijslast op grond van artikel 7:658 lid 2 BW nog eens helder samengevat:

  1. De werknemer moet stellen en zo nodig bewijzen dat hij in de uitoefening van zijn functie schade heeft geleden. In het algemeen zal daartoe voldoende zijn dat komt vast te staan dat het ongeval is gebeurd op de werkplek. Daarbij mag het begrip werkplek ruim worden genomen. De juiste, exacte toedracht van het ongeval hoeft de werknemer daarbij niet te stellen
     

  2. Indien komt vast te staan dat de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade heeft geleden, is de werkgever in beginsel aansprakelijk, tenzij hij aantoont dat hij niet is tekort geschoten in zijn zorgplicht.
     

  3. Slaagt de werkgever niet erin het bewijs te leveren dat hij aan zijn zorgverplichting heeft voldaan, dan is het causaal verband tussen zijn tekortkoming en het ongeval gegeven. Hij kan mogelijk nog wel aan zijn aansprakelijkheid ontkomen, als hij stelt en bewijst dat nakoming van zijn zorgplicht het ongeval niet zou hebben voorkomen. Of bewijst dat er sprake was van opzet of bewuste roekeloosheid van de kant van de werknemer.

Maar het is een nagenoeg onmogelijke zaak om bewuste roekloosheid ook aan te tonen, gelet op de vereisten die de Hoge Raad daaraan stelt (zie HR 11 september 1998, NJ 1997, 198 (van der Wiel/Philips Lighting)). Immers, van bewust roekeloos handelen zou alleen sprake zijn wanneer de werknemer zich, tijdens het verrichten van zijn onmiddellijk aan het ongeval voorafgaande gedraging, van het roekeloos karakter van die gedraging werkelijk bewust zou zijn geweest. En het is aan de werkgever dit ook nog eens te bewijzen.

Tot slot

Als de precieze oorzaak van een ongeval niet vast kan worden gesteld, geldt in beginsel dat de werkgever aansprakelijk is. Behalve als hij kan aantonen, dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan en er alles aan heeft gedaan om het ongeval te voorkomen.

Bron: Ktr ’s-Hertogenbosch, 1 juni 2017, ECLI:NL:RBOBR:2017:3039