Uitspraak in het vizier

Op deze pagina wordt regelmatig een uitspraak geplaatst die van bijzondere waarde is voor de (rechts)praktijk, met name op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid. Voor uitspraken uit de dagelijkse praktijk van arbeidsomstandigheden en veiligheid verwijs ik naar de website van de NVVK, Jurisprudentie, Actueel en Archief. Deze site wordt elke maand door mij aangevuld met recente jurisprudentie. Daarnaast wordt in het tijdschrift Arbo Actueel elke veertien dagen de meest actuele rechtspraak op dit gebied opgenomen.

Onrechtmatige daad bij graafwerk

Een infrabedrijf raakt bij graafwerk een elektriciteitskabel. Het bedrijf weigert vergoeding van de schade aan de netbeheerder. Volgens de rechtbank mag niet alleen mag worden afgaan op de KLIC-informatie maar moet ook worden gelet op uiterlijke kenmerken ter plaatse, zoals lantaarnpalen vlak bij een graaflocatie. Dat is niet gedaan en dat acht de rechter verwijtbaar.

De feiten

Stedin Netbeheer BV is beheerder van het elektriciteitsnetwerk in de randstad en het Rijnmond en Botlekgebied. Rond 10 november 2014 zijn binnen het verzorgingsgebied op het Dorpsplein in Rockanje zogenoemde grondroerende werkzaamheden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van Barendregt Infra BV. Daarbij is een kabel van Stedin op vijf plaatsen beschadigd. Die ov-kabel leverde de stroom voor  de lantaarnpalen die om het pleintje staan. De herstelkosten bedroegen € 1.348,99 en Stedin verzoekt vergoeding van de schade aan Barendrecht. Die weigert, ook nadat hij daartoe is gesommeerd. Stedin legt de zaak voor aan de kantonrechter.

Standpunt partijen

Stedin vindt dat Barendregt heeft gehandeld in strijd met de in het maatschappelijk verkeer betamende zorgvuldigheid, doordat hij niet voldaan heeft aan de verplichting om ter plekke aanwezige kabels te lokaliseren.

 

Barendregt erkent dat hij schade heeft veroorzaakt. Maar niet dat hij heeft gehandeld in strijd met de zorgvuldigheid. Er is immers een KLIC-melding gedaan, om gegevens te krijgen van de ondergrondse kabels en leidingen op de graaflocatie. Maar op de tekeningen stond de ov-kabel niet aangegeven. Hierdoor, en door ongebruikelijke ligging van de ov-kabel, is die geraakt. Verder is gegraven volgens de richtlijn “Graafschade voorkomen aan kabels en leidingen” (Richtlijn zorgvuldig graafproces; CROW publicatie 250). Dat de ov-kabel op de KLIC-tekening had moeten staan, blijkt uit het feit dat de tekening na het schadevoorval zodanig is aangepast dat de kabel er nu wel op staat. Daarmee was Stedin zelf tekort geschoten en is Barendregt niet aansprakelijk voor de schade. 

Oordeel kantonrechter

Vaststaat dat Barendregt bij graafwerkzaamheden een ov-kabel heeft beschadigd. Dit is te kwalificeren als een onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Stedin heeft hierdoor schade geleden, omdat met de reparatie kosten gemoeid waren. De hoogte van het schadebedrag staat niet ter discussie. Wel is in geding de vraag, of de onrechtmatige daad aan Barendregt kan worden toegerekend.

 

De kantonrechter overweegt hieromtrent als volgt:

In de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten (hierna: WION) staat wie welke verantwoordelijkheden heeft ter preventie van graafschade. Volgens art 2 lid 2 WION moet de grondroerder de graafwerkzaamheden op zorgvuldige wijze uitvoeren. Volgens lid 3 moet vóór aanvang van het werk de graafmelding worden gedaan, dat onderzoek is verricht naar de precieze ligging van netten op de graaflocatie, en moet op de graaflocatie de informatie aanwezig zijn die bij het Kadaster is opgevraagd.

Vaststaat dat Barendregt de gebiedsinformatie voordat hij ging graven heeft opgevraagd en ontvangen. Ook heeft hij na ontvangst van de KLIC-tekening de ingetekende kabels en leidingen door middel van proefsleuven gelokaliseerd en veiliggesteld op de wijze die de CROW- 250 aangeeft.

 

De ov-kabel die beschadigd is geraakt, stond niet op de KLIC-tekening. De rechter is het eens met Barendregt, dat dit wel had moeten gebeuren. Dat is immers nodig om de graafwerkzaamheden veilig en zorgvuldig te kunnen uitvoeren. Daarom geeft artikel 18 WION aan, dat als een net wordt aangetroffen dat niet op de tekening staat, dit onverwijld bij het Kadaster moet worden gemeld. Dat is kennelijk ook gebeurd, gezien het door Barendregt opgemerkte feit, dat de KLIC-tekening daarna is aangepast. Maar betekent nog niet, dat de schade hem niet kan worden toegerekend.

 

Het verweer van Barendregt dat “wat je niet verwacht, ook niet kunt zoeken” gaat niet op. Het is in de graafsector bekend dat de informatie over de aanwezigheid van netten gebrekkig is. Dat is vaak het gevolg van gebrekkige registratie bij de aanleg. Dit is één van de belangrijkste oorzaken voor graafschade. Om dit te voorkomen moet het volledige graafproces zorgvuldig geschieden. Dat betekent dat een grondroerder niet uitsluitend kan afgaan op de KLIC-informatie, maar erop bedacht moet zijn dat er kabels of leidingen in de grond zitten die niet op de tekening staan. In de jurisprudentie is aanvaard dat een grondroerder ook moet letten op uiterlijke kenmerken om te kunnen vaststellen of kabels of leidingen afwezig zijn. Het betrof hier een pleintje met daaromheen lantaarnpalen op nog geen tien meter van elkaar. Er moest ook in de nabijheid van die lantaarnpalen worden gegraven. Barendregt wordt geacht te weten, dat lantaarnpalen doorgaans zijn aangesloten op een ondergrondse elektriciteitskabel. Gezien de situatie ter plaatse had hij dus de aanwezigheid van de ov-kabel moeten verwachten en daarnaar moeten zoeken. Het had zorgvuldigheidshalve op zijn weg gelegen, de precieze ligging te bepalen van de kabel waarop de lantaarnpalen waren aangesloten. Ook naar eventuele lussen in die kabel. Dat is niet gebeurd.

 

Zelfs als wordt aangenomen dat proefsleuven zijn gegraven om de kabel te traceren, dan was de voorbereiding niet voldoende zorgvuldig, want de kabel werd niet aangetroffen. Dat had wel gemoeten. Het werk had niet mogen beginnen, en men had verder moeten zoeken of contact moeten opnemen met Stedin. Door dit na te laten, is de ov-kabel onopgemerkt gebleven, totdat deze beschadigd werd. Maar ook na de eerste beschadiging is niet voldoende zorgvuldig gehandeld. Uit de stukken blijkt immers, dat de kabel op vijf plaatsen was beschadigd. Kennelijk is na de eerste schade doorgegraven, zonder eerst alsnog de rest van de ov-kabel bloot te leggen. Daarmee zijn de voorbereidingen niet zorgvuldigheid gedaan met als gevolg dat de kabel is geraakt. Deze onrechtmatige daad kan aan Barendregt worden toegerekend. Die wordt veroordeeld om de schade, vermeerderd met de incassokosten, de wettelijke rente en de proceskosten aan Stedin te vergoeden. 

Aantekening

Grondroeren: een prachtig woord om elke soort van graafwerk onder te vangen. Er bestaat dan ook een risico op beschadiging van kabels en leidingen die in die grond liggen, met mogelijk nadelig gevolgen voor de aangesloten particulieren en bedrijven. Het is daarom verstandig, vooraf na te gaan, of en zo ja waar, er leidingen in de grond liggen. Dat kan via een KLIC melding: Kabel en Leiding Informatie Centrum. Deze informatie moet aanwezig zijn op de locatie en het moment van de graafwerkzaamheden. Met behulp van deze informatie kunnen graafschade en gevaarlijke situaties worden voorkomen. Ook wordt met de wetenschap van de melding bijgedragen aan de veiligheid van de graver. De melding is wettelijk verplicht bij machinaal graven. Het is niet verplicht om bij gebruik van een handgrondboor een KLIC-melding te doen. Maar omdat ook dan schade kan worden veroorzaakt aan kabels en leidingen en bij elektrische kabels gevaar voor de boorder kan bestaan wordt aangeraden ook dan een KLIC-melding te doen. Voor de kosten hoeft men het niet te laten. 

Bron: Kantonrechter Rotterdam, 2 december 2016, ECLI:NL:RBROT:2016:9265