Brand in de meterkast

Verzekeringsclausule terzijde geschoven

 

Door een fout van een elektricien bij werkzaamheden in een meterkast ontstaat brand. Het gedupeerde bedrijf wil vergoeding van de schade, maar de verzekeraar beroept zich op een beperkende clausule. In strijd met de polisvoorwaarden is de elektrische installatie niet elke vijf jaar gekeurd. Maar dat beroep gaat volgens de rechter niet op. De verzekeraar moet het schadebedrag uitkeren.

Inleiding

Oranka Vluchtensappen B.V. exploiteert een groothandel in de im- en export van vruchtensappen en in verwante apparatuur en accessoires. Oranka huurt voor haar bedrijfsactiviteiten een ruimte in een bedrijfsverzamelgebouw van een vastgoed combinatie. In dit verzamelgebouw zitten nog enkele andere bedrijven, waaronder Naturalia, importeur en groothandel in ambachtelijke Mediterrane specialiteiten, garagebedrijf Nieuwkamp en Hijsservice Twente. Oranka is verzekerd bij Reaal Schadeverzekeringen voor de risico’s die gepaard gaan met de exploitatie van het bedrijf. De polis biedt dekking voor onder meer het risico van inventaris-, goederen- en bedrijfsschade. Eén van de clausules van de polis stelt, dat als niet is voldaan aan een der garantievoorwaarden die deel uitmaken van de polis, de verzekeraar van zijn verplichtingen is ontheven. Een andere voorwaarde (R008) vereist dat de verzekerde er uitdrukkelijke voor zal zorgen, dat ten minste om de vijf jaar door een erkend elektrotechnisch bureau wordt gecontroleerd of de elektrische installatie voldoet aan NEN1010.

De werkzaamheden

De schakel- en verdeelinrichting van het gehele bedrijfspand bevindt zich in het door garagebedrijf Nieuwkamp gehuurde deel van het Bedrijfsverzamelgebouw. Oranka heeft door uitbreiding van het bedrijf een steeds groter deel van het pand als huurder in gebruik genomen. Daar stonden in het verleden machines en om die af te koppelen heeft iemand gewoon de leidingen in de meterkast doorgeknipt. Daardoor was het een rommeltje geworden in de meterkast. Een klussenbedrijf (hierna: de elektricien) krijgt opdracht om dit te fatsoeneren. Tevens moet hij de stroomvoorziening van Naturalia loskoppelen en van een eigen meterkast te voorzien. Daarmee hoeft Oranka alleen nog voor de eigen stroomafname te betalen. Voor het opleveren moet de elektricien de installatie keuren volgens NEN 3140.

Het ongeval

De elektricien begint zaterdag 1 november 2014 met de werkzaamheden. Het hele pand wordt spanningsloos gemaakt via een buiten aanwezig stroomhuisje van Enexis. Na het gedeeltelijk fatsoeneren van de meterkast en het overzetten van Naturalia wordt de stroom er weer opgezet om te kijken of er nog verbruik is terwijl bij Oranka alle stroomverbruikers af zijn gezet. Dit blijkt in orde te zijn en de elektricien gaat verder met fatsoeneren van de meterkast. Er is niet over gesproken om de stroom er weer af te halen. De elektricien probeert later bij de verdeelinrichting een bout of schroef waarmee de kabel vast zit los te draaien. Daarop volgt een harde knal met een steekvlam en aansluitend brand. De brand blijft beperkt tot de meterkast en de directe omgeving. De elektricien raakt ernstig gewond. Ook een medewerker van Oranka raakt gewond.

Het expertiserapport

Verzekeraar Reaal heeft EMN Forensic (hierna: EMN) ingeschakeld om onderzoek naar de toedracht te doen. Die rapporteert dat de brand is ontstaan in de meterkast bij het garagebedrijf. Maar voordat het onderzoek heeft plaatsgevonden was de onderverdeelinrichting al vervangen en daarom was onderzoek op basis van de oorspronkelijke situatie niet meer mogelijk. De elektricien heeft in strijd met de geldende regelgeving gewerkt aan een installatie die niet spanningsloos was gemaakt. Als dat wel was gedaan had de brand niet kunnen ontstaan. De elektrische installatie was nooit gekeurd ingevolge NEN 3140 en Oranka kon geen goedkeuringsrapport overleggen. EMN concludeert dat niet is voldaan aan de garantieclausule R008.

De schade is door een experts vastgesteld op € 87.340,69. Beide partijen gaan akkoord met dit bedrag maar Reaal weigert betaling op grond van de verzekeringsvoorwaarde. Habra, enig aandeelhouder en bestuurder van Oranka, spant een bodemprocedure aan.

Oordeel rechtbank

De rechtbank is van oordeel dat het niet naleven van de garantieclausule R008 niets van doen heeft met het ontstaan van de brand. Het mag zo zijn dat het in de meterkast “rommelig” was (waarbij de rechtbank zich afvraagt of dit ook strijdig is met de geldende NEN-normen) of dat een bout in plaats van een schroef is gebruikt bij een elektrische verbinding (waarbij dezelfde vraag aan de orde is). Maar de brand is onmiskenbaar alleen ontstaan door een menselijke fout, namelijk het verzuim van de elektricien om de spanning van de meterkast af te halen tijdens een deel van de werkzaamheden. Doordat hij vervolgens met een tang de bout probeerde los te schroeven, is een explosie met een steekvlam ontstaan. De rechtbank is het niet eens met het verweer van Reaal. Die stelt dat de brand niet zou zijn ontstaan als het gebrek tijdens de periodieke controles aan het licht zou zijn gekomen en zou zijn verholpen. Maar in dat geval hadden vergelijkbare werkzaamheden moeten worden uitgevoerd en had dezelfde menselijke fout kunnen zijn gemaakt met dezelfde gevolgen. De polisclausule is bedoeld voor situaties waarin door gebrek aan controle niet meer aan de vereiste veiligheidsvoorschriften wordt voldaan en waarin de dientengevolge aanwezige gebreken de brand veroorzaken. Dat is in deze situatie niet aan de orde. Daarmee kunnen de overige door Reaal aangevoerde verweren onbesproken blijven. Dat betekent, dat Reaal gehouden is om de schade te vergoeden.

Aantekening

Verzekeraar Reaal heeft als meest vergaande verweer dat niet voldaan is aan de clausule R008, namelijk dat de vijfjarige keuring volgens NEN 1010 niet was verricht. Bij een rechtszaak komen partijen vaak met een fikse hoeveelheid verweren. De rechter zal het meest omvattende verweer als eerste behandelen. Als dit verweer terzijde wordt geschoven, kan dit - afhankelijk van het soort verweer – het einde betekenen van de zaak, zoals in dit geval. De rechtbank was immers van oordeel, dat er bij de reguliere vijfjaarlijkse controle ook een dergelijke brand had kunnen ontstaan. Dan had namelijk op basis van die controle hetzelfde werk uitgevoerd moeten worden. Op zich een logisch redenatie maar minder sterk als je naar het veiligheidsaspect kijkt. De kern is en blijft: bij werken aan stroomvoerende delen de voeding eraf.

Rechtbank Den Haag, 25 mei 2016, ECLI:NL:RBDHA:2016:6124