Uitspraak in het vizier

Op deze pagina wordt regelmatig een uitspraak geplaatst die van bijzondere waarde is voor de (rechts)praktijk, met name op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid. Voor uitspraken uit de dagelijkse praktijk van arbeidsomstandigheden en veiligheid verwijs ik naar de website van de NVVK, Jurisprudentie, Actueel en Archief. Deze site wordt elke maand door mij aangevuld met recente jurisprudentie. Daarnaast wordt in het tijdschrift Arbo Actueel elke veertien dagen de meest actuele rechtspraak op dit gebied opgenomen.

Gevangenisstraf voor fraudeur VCA-certificaten.

Samenvatting

De leiding van een opleidingsinstituut heeft fraude gepleegd met SCC- en VCA-veiligheidscertificaten waardoor personen veiligheidscertificaten zijn uitgereikt terwijl zij niet over de vereiste kennis beschikten. Volgens de rechtbank is door deze handelwijze het systeem dat erop gericht is om gevaarlijke situaties en ongelukken op de werkvloer terug te dringen, ernstig ondermijnd. De opvatting van betrokkenen, dat er te veel eisen worden gesteld aan bepaalde soorten werknemers en dat hij juist die werknemers tegen betaling ‘hielp’ aan een veiligheidscertificaat, geeft blijk van het ontbreken van enig inzicht in de verwerpelijkheid van zijn veiligheidsondermijnende gedrag.

 Feiten

De thans 57 jarige Jansen (niet zijn  echte naam) werkt als leidinggevende bij een opleidingsinstituut dat opleidingen verzorgt voor het behalen van diploma’s/certificaten voor VCA en de Duitse equivalent Sicherheit Certificat Contractor (SCC). Hij heeft begin 2009, zowel in den Haag als München, tegen betaling meerdere antwoordformulieren, bedoeld om tot bewijs van vakbekwaamheid te dienen, vervalst zodat de kandidaten het examen zouden behalen. Later werden de juiste antwoorden voorgezegd via een portofoon, die in verbinding stond met oortje(s) van de ontvangers, verstopt in een portemonnee, die de kandidaten tevoren kregen uitgereikt. Daarnaast zijn de correcte antwoorden doorgegeven via een beamerscherm met ledverlichting, die bij elke vraag het juiste lampje liet branden. Verder heeft Jansen onjuist ingevulde gegevens op de antwoordformulieren doorgehaald en vervangen door het goede antwoord. Daardoor zijn diverse instanties om de tuin geleid waardoor ten onrechte SCC- en VCA certificaten Basisveiligheid zijn afgegeven. Zo zouden meer dan 40 personen onterecht een certificaat hebben verkregen.  

Oordeel rechtbank

Jansen wordt vervolgd door het openbaar ministerie omdat hij er – kort gezegd –van wordt verdacht (1) dat hij samen met een medeverdachte (examinator) antwoordformulieren heeft aangepast waardoor kandidaten die anders niet zouden zijn geslaagd, toch zijn geslaagd en een certificaat hebben ontvangen. Verder heeft hij (2) tijdens examens door middel van technische hulpmiddelen de juiste antwoorden doorgegeven aan kandidaten. En tenslottte (3) heeft hij SCC-certificaten vervalst. De rechtbank stelt voorop, dat het VCA-systeem is ontwikkeld door en voor de (petrochemische) industrie om op een verantwoorde wijze te werken en om ongevallen te voorkomen. De examens moeten de kandidaten bewust maken van de gevaren waar ze mee te maken krijgen of die ze zelf kunnen veroorzaken dan wel voorkomen. De rechtbank is van oordeel, dat Jansen op zeer geraffineerde en gewiekste wijze fraude heeft gepleegd met SCC- en VCA-veiligheidscertificaten. Daardoor kregen personen veiligheidscertificaten uitgereikt terwijl zij niet over de vereiste kennis beschikten. Jansen heeft door zijn handelen het systeem, dat erop gericht is om gevaarlijke situaties en ongelukken op de werkvloer terug te dringen, ernstig ondermijnd. Zijn opvatting dat er te veel eisen worden gesteld aan bepaalde soorten werknemers en dat hij juist die werknemers tegen betaling ‘hielp’ aan een veiligheidscertificaat, geeft blijk van het ontbreken van enig inzicht in de verwerpelijkheid van zijn veiligheidsondermijnende gedrag. De rechtbank rekent het Jansen ook zwaar aan dat hij, toen de fraude met de antwoordformulieren werd ontdekt, niet gestopt is met frauderen, maar andere, uiterst listige manieren van frauderen heeft ontwikkeld en uitgevoerd. De rechtbank acht alle feiten afdoende bewezen en veroordeelt Jansen tot een gevangenisstraf van 12 maanden waarvan 6 voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar. 

Aantekening

VCA staat voor VGM Checklist Aannemers (VGM = Veiligheid Gezondheid en Milieu). Het is bedoeld voor bedrijven die werkzaamheden uitvoeren waar het risicovol werken is. Dikwijls vinden deze werkzaamheden plaats in fabrieken, installaties, werkplaatsen en op bouwprojecten. Bij bijna alle werkzaamheden bestaat er een risico met betrekking tot de veiligheid, gezondheid en het milieu en kan de VCA Checklist toegepast worden. Het VCA-beheersysteem is een middel om aan te tonen dat een bedrijf op een groot aantal punten voldoet aan de eisen op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu. Zo wordt voorkomen dat opdrachtgever en aannemer, telkens opnieuw, allerlei acties moeten ondernemen om de zorg voor veiligheid, gezondheid en milieu te waarborgen. Dit is door het VCA-beheersysteem reeds gewaarborgd. Steeds vaker stelt de opdrachtgever het beschikken over het VCA-certificaat als voorwaarde voordat de aannemer werkzaamheden mag uitvoeren. De werknemers van die aannemer moeten een opleiding volgen en worden aan het eind getoetst op de verworven kennis.

 

In deze zaak kregen werknemers tijdens deze examens via een zendertje van de directeur van het opleidingsbedrijf de goede antwoorden ingeseind. Uit voorzorg zijn 1700 certificaten ongeldig verklaard en 1500 Duitse diploma’s zijn verdacht. Er worden jaarlijks bijna 100.000 VCA examens afgenomen en dat relativeert de cijfers enigszins. Maar omdat er veel geld mee gemoeid is, ligt fraude op de loer. De Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV), verantwoordelijk voor de VCA-diploma’s, heeft naar aanleiding van onder andere deze zaak een aantal maatregelen genomen. Een daarvan is dat het afnemen van examens bij de opleiders zelf sterk aan banden is gelegd. Ook worden de examens digitaal afgenomen waarbij iedere kandidaat een uniek examen krijgt. De examenbank kent meer dan drieduizend vragen. Het is onmogelijk om vooraf te weten welke vragen gesteld gaan worden. Maar volgens de SSVV-directeur is  het niet mogelijk om examenfraude helemaal uit te sluiten.  Zeker georganiseerde partijen met foute bedoelingen, zullen elke keer nieuwe manieren bedenken om examens te manipuleren.

Conclusie

Dit alles brengt ons tot de conclusie dat fraude met certificaten die vooral bedoeld zijn om de veiligheid op de werkplek beter te waarborgen streng kan worden bestraft. 

Rechtbank Den Haag, 16 mei 2014, ECLI:NL:RBDHA:2014:6050