Uitspraak in het vizier

Op deze pagina wordt regelmatig een uitspraak geplaatst die van bijzondere waarde is voor de (rechts)praktijk, met name op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid. Voor uitspraken uit de dagelijkse praktijk van arbeidsomstandigheden en veiligheid verwijs ik naar de website van de NVVK, Jurisprudentie, Actueel en Archief. Deze site wordt elke maand door mij aangevuld met recente jurisprudentie. Daarnaast wordt in het tijdschrift Arbo Actueel elke veertien dagen de meest actuele rechtspraak op dit gebied opgenomen.

Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval zzp-er.

Een zzp-er verliest zijn been bij onderhoudswerk aan een machine. Hij stelt het inlenende bedrijf aansprakelijk voor het ongeval. Rechtbank en hof wijzen de vordering af, maar de Hoge Raad ziet dat anders.

De feiten

Een zelfstandige zonder personeel (zzp-er) repareert in opdracht van derden staalconstructies en machines. Hij pleegt in 2005 in opdracht van vezelverwerkingsbedrijf “De Vezelaar” (de naam is verzonnen) onderhoudswerk aan een vezelverwerkingsmachine. Tijdens dit werk valt hij bij het lopen over een schroefvoedingszeef door een breekplaat. Daardoor komt zijn rechterbeen in de draaiende schroef. Hij loopt ernstig letsel op en zijn been wordt geamputeerd. Hij heeft zelf geen arbeidsongeschiktheidsverzekering en stelt De Vezelaar aansprakelijk voor de gevolgen van dit ongeval. Rechtbank en gerechtshof wijzen de vordering af. Het hof overweegt uitvoerig de bepalingen van het zorgplichtartikel (art. 7:658 BW) en vindt dat in dit geval niet voldaan is aan het vereiste dat werkzaamheden zijn verricht in de uitoefening van het bedrijf van De Vezelaar. Dat bedrijf verwerkt immers resthout uit de houtindustrie tot houtkrullen en houtkorrels en gebruikt daarvoor vezelverwerkingsmachines. Het regulier onderhoud zou volgens het hof wel behoren tot werk dat wordt verricht in de uitoefening van dat bedrijf, maar dat is niet het geval bij reparatie- of revisiewerkzaamheden. Zeker nu dit werk juist is uitbesteed aan derden, zoals de zzp-er (LJN BN3781)! De zzp-er gaat in cassatie.

Oordeel Hoge Raad

Naar het oordeel van de Hoge Raad gaat het in deze zaak om de reikwijdte van art. 7:658 lid 4 BW. Hierin staat: "Hij die in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf arbeid laat verrichten door een persoon met wie hij geen arbeidsovereenkomst heeft, is […..] aansprakelijk voor de schade die deze persoon in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt". Uit de Nota van Wijziging volgt volgens de HR dat de regering vooral het oog had op situaties waarin een werknemer door zijn werkgever bij een derde is tewerkgesteld. Maar het artikel zou ook voor andere situaties kunnen gelden, bijvoorbeeld bij een stageovereenkomst. De bepaling is daarmee dus niet beperkt tot die gevallen, waarin een werknemer door zijn werkgever bij een derde is tewerkgesteld. Verder blijkt, dat het artikel niet alleen geldt voor werkzaamheden die tot de beroeps- of bedrijfsuitoefening van de opdrachtgever kunnen worden gerekend maar ook voor werk dat normaal gesproken in het verlengde daarvan ligt. Volgens het hof zou regulier onderhoudswerk aan de machines nog behoren tot werk dat verricht wordt in de uitoefening van het bedrijf en reparatie- of revisiewerkzaamheden niet. Maar het slachtoffer werd al jaren ingehuurd door het bedrijf, voor problemen met machines, tot zelfs in het buitenland. Ook bij deze klus was de opdrachtgever zelf aanwezig, gaf aanwijzingen en volgde nauwlettend de voortgang van het werk. Zo heeft de opdrachtgever samen met de zzp-er nog op de machine gestaan om problemen met de motor te beoordelen. Na de aanschaf van een nieuwe motor heeft hij die samen met de zzp-er gemonteerd. Dat betekent naar het oordeel van de Hoge Raad dat de werkzaamheden werden uitgevoerd in de uitoefening van het bedrijf van De Vezelaar. De zaak voor wordt verdere afdoening verwezen naar het gerechtshof.

Aantekening

De Hoge Raad is van oordeel dat artikel 7:658 lid 4 BW van toepassing is als iemand persoon die buiten dienstbetrekking werkzaamheden verricht voor de zorg voor zijn veiligheid afhankelijk is van het bedrijf waarvoor hij werkzaamheden verricht. Of daarvan sprake is hangt af van de omstandigheden van het geval. Daarbij is van belang de verhouding tussen de betrokkenen, de aard van de werkzaamheden en de mate waarin het bedrijf invloed heeft op de werkomstandigheden en de veiligheidsrisico’s.

 

Ook is volgens artikel 7:658 lid 4 BW vereist dat de werkzaamheden plaatsvinden in de uitoefening van het beroep of bedrijf. Hierbij is van belang dat de zzp’er werkzaamheden verricht die het bedrijf ook door de eigen werknemers had kunnen laten verrichten. De Hoge Raad merkt hierbij op dat het enkele feit dat de werkzaamheden over het algemeen niet behoren tot de kernwerkzaamheden van het bedrijf niet voldoende is om aan te nemen dat de werkgever voor dit soort werkzaamheden niet aansprakelijk is. Onder het begrip werkzaamheden ‘in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf’ kunnen ook werkzaamheden vallen die feitelijk tot de bedrijfsuitvoering horen.

 

Uit deze uitspraak blijkt dat zzp’ers bij bedrijfsongevallen onder omstandigheden aanspraak kunnen maken op dezelfde rechtsbescherming als werknemers in loondienst. In dat geval kunnen bedrijven aansprakelijk worden gesteld voor de schade die zzp’ers lijden als zij de veiligheidsmaatregelen niet naleven. Voorwaarde is dan wel dat het werk dat de zzp’er verricht overeenkomt met de taken die het personeel in loondienst uitvoert.

 

Uit het arrest van de Hoge Raad volgt derhalve dat opdrachtgevers aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de schade die zzp-ers lijden door een arbeidsongeval. Voorwaarde is dan, dat de werkzaamheden worden uitgevoerd in het kader van de reguliere bedrijfsvoering. Dat geldt bijvoorbeeld dus niet als een kantoorpand wordt geschilderd of de ramen worden gelapt door een zzp-er die dit werk heeft aangenomen. Maar als de zzp-er werkzaamheden doet, die behoren tot de normale bedrijfsuitoefening, die ook door het “eigen” personeel worden gedaan, dan geniet de zzp-er bij bedrijfsongevallen dezelfde rechtsbescherming als de werknemers die in loondienst zijn.

De aansprakelijkheid van werkgevers is hiermee dus uitgebreid met de aansprakelijkheid voor zzp’ers.

Hoge Raad, 23 maart 2012, LJN: BV0616; JAR 2012, 110; RvdW 2012, 447

 


Uitspraken Historie

Bron / Datum
Vindplaats
Onderwerp
Rb Den Haag, 16 mei 2012 LJN: BW7278

Wegschietende spijker.

HR, 22 juni 2012 LJN BW0393

Einduitspraak in zaak NEN-normen

Rb Rotterdam, 19 jan 2012 Arboprof Ongeval door val van ladder
Rb Den Bosch, 22 dec 2011 LJN: BV0172 Buurtvereniging ten onrechte beboet voor ongeval vrijwilliger
Hof Den Bosch, 12 juli 2011

Prg 2011, 214;

LJN BR1513;

JAR 2011, 243

Onveilige transportband
Hof Amsterdam, 29 maart 2011

JAR 2011, 148

LJN: BQ2718

Manege aansprakelijk voor letsel vrijwilligster
Rb Utrecht, 18 oktober 2010 LJN: BO1022 Coördinatie op bouwplaats onvoldoende
Rb Middelburg, 29 sept 2010 LJN: BO0460 Chauffeur vorkheftruck niet schuldig aan ongeval
RvS, 30 juni 2010 LJN BM9661 Boete onterecht aan werkgever opgelegd
Ktr Sittard-Geleen, 12 mei 2010 LJN BM7053 Veiligheidsregels hebben de hoogste prioriteit
Rb Utrecht, 25 april 2010 LJN BN2963 Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval
RvS,17 feb 2010 LJN BL4120 Werkgever beboet voor gebruik onveilig arbeidsmiddel
Rb Middelburg, 30 sept 2009 LJN BK0742 Fatale val van heftruck 
Ktr Deventer, 14 juli 2009 LJN BJ6959 Ontslag wegens negeren (werk)instructies
Hof Leeuwarden, 03 febr 2009 JAR 2009, 74 Ladder moet veilig zijn
Rb Leeuwarden, 02 okt 2008 LJN BF5065 Boete ondanks CE-markering
Rb Zwolle, 17 sept 2008 LJN BF0802 Hulpverlening onder de maat
Hof Leeuwarden, 14 mei 2008 LJN BD2312 Zorgplicht is meer dan naleven wettelijk voorschrift
Hof Leeuwarden, 10 okt 2007 LJN BB5470 Hof vindt 23 kilo zwaar genoeg
Kant.recht. Utrecht, 06 dec 2007 LJN BC0253 Veiligheidsvoorschriften gelden ook bij haastwerk
Rb Groningen, 25 okt 2007 LJN BB6505
LJN BB6506

Boetes wegens explosie bij onderhoudswerk

HR, 17 april 2007 LJN AZ6717

Werkgever aansprakelijk voor rugletsel

Rb Amsterdam, 30 mei 2007 LJN BA6285 Hoge boete wegens elektrocutie
Ktr Rotterdam, 05 dec 2006 LJN AZ4533

Bedrijf moet zich aan de eigen regels houden

HR, 31 maart 2006 LJN AU6092

Hoge Raad komt tot gedeelde aansprakelijkheid in asbestzaak.

Hof Arnhem, 27 juni 2006 JAR 2006, 209

Minder salaris na sportblessures

Rb Alkmaar, 12 juli 2006 LJN AY3785 Een wespennest
Rb Breda, 24 mei 2006

LJN: AX4375; AX4430

LJN: AX4365; AX4435

Veroordelingen in strafzaak rond steigerongeval Amercentrale
Hof Den Haag, 03 febr 2006 LJN AV4680 Ontslag wegens agressie op de werkvloer
RvS, 01 febr 2006 LJN AV0978 Voldoende BHV-ers moeten binnen twee minuten inzetbaar zijn
HR, 20 jan 2006 LJN AT6013 Werkgever aansprakelijkheid voor ongeval met gehuurde cementpomp

Rb Haarlem, 30 nov 2005

LJN AU7346 Boete voor gemeente na fatale brand mag van rechter
HR, 25 nov 2005 LJN AT8782

Nader onderzoek nodig voor antwoord op verjaring asbestzaak

HR, 11 nov 2005  JAR 2005, 287 Waarschuwing voor gevaar machine niet voldoende