Uitspraak in het vizier

Op deze pagina wordt regelmatig een uitspraak geplaatst die van bijzondere waarde is voor de (rechts)praktijk, met name op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid. Voor uitspraken uit de dagelijkse praktijk van arbeidsomstandigheden en veiligheid verwijs ik naar de website van de NVVK, Jurisprudentie, Actueel en Archief. Deze site wordt elke maand door mij aangevuld met recente jurisprudentie. Daarnaast wordt in het tijdschrift Arbo Actueel elke veertien dagen de meest actuele rechtspraak op dit gebied opgenomen.

Heet water is een gevaarlijke stof

 Bij het demonteren van een spoelpomp komt een van de monteurs met zijn been in een put met heet spoelwater terecht. Hij wordt met tweedegraads brandwonden geruime tijd in een ziekenhuis opgenomen. De werkgever krijgt een boete omdat onvoldoende maatregelen waren getroffen om te vorkomen dat een werknemer met een gevaarlijke stof in aanraking kon komen. Bezwaar (en beroep) van de werkgever, die van mening is, dat geen sprake was van een gevaarlijke stof – in de zin van de (arbo)wet - worden verworpen.

Feiten

Begin februari 2017 verhelpen twee werknemers een storing aan een vloeistofpomp die staat onder een productielijn in een spoelput van 145 bij 145 centimeter. De spoelput is overstroomd en er staat zo’n 3-12 cm spuiwater in een cirkel van 10 meter rondom de put. Het water heeft een temperatuur van rond de 70  ºC en is afkomstig van twee blancheurs  (apparaten die product verwarmen door middel van warm water). Om bij de pomp te kunnen komen hebben zij de looproosters boven de put weggehaald. De pomp wordt na demontage met een hijsband aan de lepels van een vorkheftruck gehangen. Bij het hijsen glijdt de hijsband van de lepel en de pomp valt in de put. Als een van hen materiaal gaat halen, probeert de andere monteur met een bezem de hijsband uit de put te vissen. Daarbij stapt hij met zijn rechterbeen in de spoelpunt, loopt tweedegraads brandwonden op en verblijft 18 dagen in het ziekenhuis. De werkgever krijgt een boete van € 27.000, wegens overtreding van art. 4.6, eerste lid Arbobesluit (voorkomen van ongewilde gebeurtenissen). Na vergeefs bezwaar stapt de werkgever naar de bestuursrechter.

Oordeel rechtbank

Volgens de werkgever is water geen gevaarlijke stof. Maar de rechtbank wijst naar art. 1.1, vijfde lid Arbobesluit waarin een gevaarlijke stof wordt omschreven als een stof […..] die gevaar voor de gezondheid kan opleveren. In het voorliggende geval maakt de temperatuur het water tot een gevaarlijke stof omdat blootstelling aan de huid tot verbranding leidt. Er waren onvoldoende maatregelen genomen om te voorkomen dat werknemers aan dit gevaar konden worden blootgesteld. Het hete spuiwater was niet weggepompt en er was geen afzetting geplaatst. Daarom is het gevaar, dat deze ongewilde gebeurtenis op kon treden, niet zoveel mogelijk vermeden. Daarmee was de staatssecretaris bevoegd om wegens overtreding van artikel 4.6, eerste lid, Arbobesluit een boete op te leggen. Volgens de Beleidsregel boeteoplegging arbeidsomstandighedenwetgeving is het daarvoor geldende normbedrag van € 9.000 wegens ziekenhuisopname met vier vermenigvuldigd. Dat is met 25% gematigd tot € 27.000, omdat de voorwaarden voor het toepassen van een veilige werkwijze waren gecreëerd. De rechtbank is het eens met deze matiging. Het betrof een reguliere storing waarover de (ervaren) storingsmonteurs hebben verklaard dat zij hebben gehandeld als gebruikelijk. Maar volgens de werkgever week dit af van de voorgeschreven veilige werkwijze van de Lock Out/Tag Out procedure en de Safety Minute procedure. Maar volgens de rechtbank blijkt daar echter niet uit, dat de risico’s waren geïnventariseerd. Er golden slechts algemene werkinstructies en de risico’s van heet spuiwater werden nergens genoemd. Specifieke instructies ontbraken. Omdat geen veilige werkwijze en geen adequate instructies voor het verhelpen van een dergelijke storing was ontwikkeld, kan ook geen adequaat toezicht worden gehouden, gericht op het voorkomen van de concrete overtreding. Daarmee vervallen de overige matigingsgronden. Dat na het ongeval maatregelen zijn genomen, maakt dit niet anders. Dat de werknemer op eigen initiatief heeft gehandeld leidt niet tot verdere matiging. Dat zou pas aan de orde zijn als de werknemer tegen beter weten in buitengewoon onvoorzichtig heeft gehandeld. Daarvan is geen sprake. Het beroep is ongegrond.

Aantekening

In rechtsoverweging nr. 4 gaat de rechtbank in op het verweer van de werkgever, dat water geen gevaarlijke stof is en dat dus artikel 4.6, eerste lid, Arbobesluit niet is overtreden. Daarmee was de staatssecretaris niet bevoegd om een boete op te leggen. De werkgever wijst op het begrip ‘gevaarlijke stof’ als vermeld in artikel 1.1, vijfde lid, sub b, Arbobesluit en betoogt, dat (heet) water niet als zodanig kan worden aangemerkt. Ook zouden maatregelen zijn genomen om te voorkomen dat werknemers in aanraking zouden komen met het hete spuiwater. De rechtbank overweegt dat art. 1.1 Arbobesluit een definitie geeft van ‘gevaarlijke stof’. Dat zijn stoffen of mengsels waaraan werknemers bij de arbeid worden of kunnen worden blootgesteld die, vanwege de eigenschappen van of de omstandigheden waaronder die stoffen of mengsels voorkomen, gevaar voor de veiligheid of gezondheid kunnen opleveren. Uit de parlementaire geschiedenis blijkt, dat het geven van een definitie van ‘gevaarlijke stoffen’ niet mogelijk is, omdat er veel ‘gewone stoffen’ zijn die op zich niet gevaarlijk zijn, maar in een bepaalde hoedanigheid (warmte, koude, druk, hoeveelheid) ineens grote risico’s met zich mee kunnen brengen. De rechtbank is het met de staatssecretaris eens, dat de temperatuur het water (tussen de 68 ºC en 78 ºC) in dit geval tot een gevaarlijke stof maakt. Gezien die eigenschap wordt blootstelling met de huid eraan gevaarlijk, aangezien dit tot verbranding leidt. Zo blijkt uit deze uitspraak dat het begrip gevaarlijks stof ruim moet worden uitgelegd. Men moet erop bedacht blijven, dat een op zich ongevaarlijke stof door omstandigheden toch de nodige risico’s kan opleveren.

Bron: Rb Zeeland-West-Brabant, 16 juli 2019, ECLI:NL:RBZWB:2019:3803

 

 

Wettelijk kader

Artikel 16, tiende lid en art. 33, tweede lid Arbeidsomstandighedenwet

Artikel 1.1, vijfde lid, en art. 4.6, eerste lid, Arbeidsomstandighedenbesluit

Artikel 5:46, tweede lid, Algemene wet bestuursrecht:

Artikel 1, tiende lid, Beleidsregel boeteoplegging arbeidsomstandighedenwetgeving

 

 


Uitspraken Historie

Bron / Datum
Vindplaats
Onderwerp
RvS, 29 mei 2019 ECLI:NL:RVS:2019:1759 Boete gematigd gezien de aard van het letsel
Rb Utrecht 14 juni 2019 ECLI:NL:RBMNE:2019:3011 Beroepscertificaat kraanmachinist onterecht ingetrokken
Rb Zwolle, 13 febr 2019 ECLI:NL:RBOVE:2019:496 Onvoorzichtigheid is nog geen bewuste roekeloosheid
Rb Oost-Brabant, 6 nov 2018 ECLI:NL:RBOBR:2018:5430 & 5429 Hoofd- en onderaannemer aansprakelijk voor dood werknemer
Ktr Maastricht, 15 nov 2018 ECLI:NL:RBLIM:2018:10774 C’est le ton qui fait la musique
Rb Zwolle, 10 sept 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:3253 Vrijspraak na dodelijk ongeval met trailer
Rb Zwolle, 28 mei 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:1816 Vrijspraak na dodelijk ongeval met shovel
RvS, 11 april 2018 ECLI:NL:RVS:2018:1222 Boete wegens valgevaar bij afbreken steiger
Rb Zwolle, 12 febr 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:409 Vingers in gehaktmachine: 100 uur taakstraf voor werkgever
Rb Rotterdam, 16 jan 2018 ECLI:NL:RBROT:2018:248 Trainingscentrum is geen werkgever van cursisten
Ktr Leeuwarden, 27 sept 2017 ECLI:NL:RBNNE:2017:3709 Geen ontslag ondanks ongepaste WhatsApp naar stagiaire
Rb Amsterdam, 19 sept 2017 ECLI:NL:RBAMS:2017:6795 Hoofdaannemer en steigerbouwer moeten bijdragen aan kosten ongeval
Ktr Den Bosch, 1 juni 2017 ECLI:NL:RBOBR:2017:3039 Onzekerheid ongevalsoorzaak komt niet ten laste van werknemer
HR, 2 juni 2017 ECLI:NL:HR:2017:987
(JAR 2017, 171)
Arbeidsinspectie heeft niet gefaald bij toezicht asbestwerkzaamheden
CvdRM, 30 mrt 2017 Oordeelnr. 2017-37 Discriminatie wegens zwangerschap
RB Breda, 12 jan 2017 ECLI:NL:RBZWB:2017:184 Afvalcontainer is een arbeidsmiddel.
GH Den Bosch, 01 dec 2017 ECLI:NL:GHSHE:2016:5341 Voorschrift niet concreet genoeg: ontslag teruggedraaid.
Ktr Rotterdam, 2 dec 2016 ECLI:NL:RBROT:2016:9265 Onrechtmatige daad bij graafwerk
Rb Arnhem, 22 dec 2016 ECLI:NL:RBGEL:2016:7014 Dodelijk ongeval door schoonmaken van draaiende machine
Rb Zwolle, 09 aug 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:3086 Matiging boete voor heftruckongeval
GH Amsterdam, 24 mei 2016 ECLI:NL:GHAMS:2016:2005 Kelderluikcriteria getoetst aan val uit ziekenhuisbed
Rb Den Haag, 25 mei 2016 ECLI:NL:RBDHA:2016:6124 Brand in de meterkast
Kr Roermond, 23 dec 2015 JAR 2016, 84 Bloedtest op werk in strijd met persoonlijke integriteit
Rb Den Bosch, 24 mrt 2016 ECLI:NL:RBOBR:2016:912 Gevallen van rijdende aanhanger
Rb Overijssel, 01 feb 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:384 Asbestzaak en feitelijk leiding geven
Hof Arnhem, 26 aug 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:6672 Hoofdaannemer én onderaannemer aansprakelijk voor ongeval uitzendkracht
Ktr Arnhem, 31 aug 2015 ECLI:NL:RBGEL:2015:5786 Ongeval in rijdende ambulance
Rb Zeeland-West-Brabant,
20 apr 2015 en 13 mei 2015
ECLI:NL:RBZWB:2015:2952
ECLI:NL:RBZWB:2015:3493
Veiligheidszorgsysteem: VCA* of gelijkwaardig?
Rb Rotterdam, 17 juni 2015 ECLI:NL:RBROT:2015:5641 Scheepswerf niet aansprakelijk voor brand partyschip
Rb Breda, 6 nov 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:7762 Matiging boete wegens schending evenredigheidsbeginsel
Hof Den Bosch, 31 maart 2015 ECLI:NL:GHSHE:2015:1104 Geen antislipzolen in zwembad
Hof Arnhem, 11 feb 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:956 Gevallen over stofzuigerslang
HR, 5 dec 2014 ECLI:NL:HR:2014:3519 Teen kwijt bij lossen vracht.
Rb Den Haag, 20 mei 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1661 Werkgever niet aansprakelijk voor val over gemorste koffieglijpartij op gedweilde vloer.
Ktr Amersfoort, 25 juni 2014 ECLI:NL:RBMNE:2014:4759 Glijpartij op gedweilde vloer.
RvS, 15 okt 2014 ECLI:NL:RVS:2014:3713 V&G plan ontslaat uitvoerder niet van eigen verantwoordelijkheid.
Rb Den Haag, 16 mei 2014 ECLI:NL:RBDHA:2014:6050 Gevangenisstraf voor fraudeur VCA-certificaten.
Ktr Tilburg, 18 aug 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:5966 Gevallen valkenier
Hof Den Haag, 5 aug 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:2519;
JAR 2014/226
Inlenend bedrijf zelf aansprakelijk voor schade.
Hof Den Bosch, 3 juni 2014 ECLI:NL:GHSHE:2014:1634 Stommiteit is nog geen bewuste roekloosheid!
Hof Den Haag, 25 febr 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1524 Uitsluiting aansprakelijkheid door terreinborden? 
RvS, 08 jan 2014 ECLI:NL:RVS:2014:2 Zaagmachine onvoldoende afgeschermd.
Rb Rotterdam, 29 sept 2013 ECLI:NL:RBROT:2013:5867 Niet waarschuwen maar opruimen! 
Hof Den Bosch, 10 sept 2013 ECLI:NL:GHSHE:2013:4196 Kind valt van Container.
Rb Den Haag, 03 mei 2013 ECLI:NL:RBDHA:2013:CA3806 Inspraak stoffenbeoordeling REACH. 
RvS, Bestuursr. 13 maart 2013 LJN: BZ4006 Werkgever blijft zelf verantwoordelijk voor de veiligheid
RvS, 30 jan 2013 LJN: BY9911 Lijn van valgordel ondeugdelijk bevestigd
Rb Breda, 21 dec 2012 LJN: BY7000 Veroordeling directeur Chemie-Pack
HR, 23-03-2012 LJN: BV0616:JAR 2012, 110
RvdW 2012, 447
Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval zzp-er
Rb Den Haag, 16 mei 2012 LJN: BW7278

Wegschietende spijker.

HR, 22 juni 2012 LJN BW0393

Einduitspraak in zaak NEN-normen

Rb Rotterdam, 19 jan 2012 Arboprof Ongeval door val van ladder
Rb Den Bosch, 22 dec 2011 LJN: BV0172 Buurtvereniging ten onrechte beboet voor ongeval vrijwilliger
Hof Den Bosch, 12 juli 2011

Prg 2011, 214;LJN BR1513;

JAR 2011, 243

Onveilige transportband
Hof Amsterdam, 29 maart 2011

JAR 2011, 148:LJN: BQ2718

Manege aansprakelijk voor letsel vrijwilligster
Rb Utrecht, 18 oktober 2010 LJN: BO1022 Coördinatie op bouwplaats onvoldoende
Rb Middelburg, 29 sept 2010 LJN: BO0460 Chauffeur vorkheftruck niet schuldig aan ongeval
RvS, 30 juni 2010 LJN BM9661 Boete onterecht aan werkgever opgelegd
Ktr Sittard-Geleen, 12 mei 2010 LJN BM7053 Veiligheidsregels hebben de hoogste prioriteit
Rb Utrecht, 25 april 2010 LJN BN2963 Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval
RvS,17 feb 2010 LJN BL4120 Werkgever beboet voor gebruik onveilig arbeidsmiddel
Rb Middelburg, 30 sept 2009 LJN BK0742 Fatale val van heftruck 
Ktr Deventer, 14 juli 2009 LJN BJ6959 Ontslag wegens negeren (werk)instructies
Hof Leeuwarden, 03 febr 2009 JAR 2009, 74 Ladder moet veilig zijn
Rb Leeuwarden, 02 okt 2008 LJN BF5065 Boete ondanks CE-markering
Rb Zwolle, 17 sept 2008 LJN BF0802 Hulpverlening onder de maat
Hof Leeuwarden, 14 mei 2008 LJN BD2312 Zorgplicht is meer dan naleven wettelijk voorschrift
Hof Leeuwarden, 10 okt 2007 LJN BB5470 Hof vindt 23 kilo zwaar genoeg
Kant.recht. Utrecht, 06 dec 2007 LJN BC0253 Veiligheidsvoorschriften gelden ook bij haastwerk
Rb Groningen, 25 okt 2007 LJN BB6505
LJN BB6506

Boetes wegens explosie bij onderhoudswerk

HR, 17 april 2007 LJN AZ6717

Werkgever aansprakelijk voor rugletsel

Rb Amsterdam, 30 mei 2007 LJN BA6285 Hoge boete wegens elektrocutie
Ktr Rotterdam, 05 dec 2006 LJN AZ4533

Bedrijf moet zich aan de eigen regels houden

HR, 31 maart 2006 LJN AU6092

Hoge Raad komt tot gedeelde aansprakelijkheid in asbestzaak.

Hof Arnhem, 27 juni 2006 JAR 2006, 209

Minder salaris na sportblessures

Rb Alkmaar, 12 juli 2006 LJN AY3785 Een wespennest
Rb Breda, 24 mei 2006

LJN: AX4375; AX4430

LJN: AX4365; AX4435

Veroordelingen in strafzaak rond steigerongeval Amercentrale
Hof Den Haag, 03 febr 2006 LJN AV4680 Ontslag wegens agressie op de werkvloer
RvS, 01 febr 2006 LJN AV0978 Voldoende BHV-ers moeten binnen twee minuten inzetbaar zijn
HR, 20 jan 2006 LJN AT6013 Werkgever aansprakelijkheid voor ongeval met gehuurde cementpomp

Rb Haarlem, 30 nov 2005

LJN AU7346 Boete voor gemeente na fatale brand mag van rechter
HR, 25 nov 2005 LJN AT8782

Nader onderzoek nodig voor antwoord op verjaring asbestzaak

HR, 11 nov 2005  JAR 2005, 287 Waarschuwing voor gevaar machine niet voldoende