Uitspraak in het vizier

Op deze pagina wordt regelmatig een uitspraak geplaatst die van bijzondere waarde is voor de (rechts)praktijk, met name op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid. Voor uitspraken uit de dagelijkse praktijk van arbeidsomstandigheden en veiligheid verwijs ik naar de website van de NVVK, Jurisprudentie, Actueel en Archief. Deze site wordt elke maand door mij aangevuld met recente jurisprudentie. Daarnaast wordt in het tijdschrift Arbo Actueel elke veertien dagen de meest actuele rechtspraak op dit gebied opgenomen.

Werkgever aansprakelijk voor dodelijk ongeval veiligheidsverantwoordelijke

Een projectleider, mede belast met het toezicht op de veiligheid, valt bij de inspectie van het werk op een nieuw project door het dak en overlijdt aan de gevolgen. Het verzoek van de weduwe om de werkgever (persoonlijk) aansprakelijk te stellen voor de schade wordt door het gerechtshof gehonoreerd.

De feiten

Een projectleider werkt in 2012 al 17 jaar bij een bedrijf dat zich bezighoudt met het leveren en monteren van dak- en wandbeplatingssystemen. Hij is een jaar eerder vanuit de functie voorman/monteur als zodanig aangesteld. Volgens zijn aanstellingsbrief is hij onder meer verantwoordelijk voor de voortgang en de planning, instructie van de monteurs, de oplevering van de projecten alsmede het toezicht op de naleving van monteurs en ingehuurde medewerkers van de wettelijke veiligheidseisen. Op 1 maart 2012 begint een renovatieproject waarbij op het hellend dak van een loods de oude dakplaten zullen worden vervangen. De projectleider komt rond het middaguur het werk inspecteren. Als hij het dak opgaat zakt hij door een dakplaat die door een collega al is losgeschroefd en valt zes meter naar beneden. Hij overlijdt ter plaatse. Valbeveiliging was wel aanwezig maar is niet gebruik, dakrandbeveiliging of een vangnet ontbraken. Omdat onvoldoende maatregelen zijn genomen om het valgevaar te voorkomen (art. 3.16 Arbobesluit) legt de Inspectie SZW de werkgever een boete op van € 10.800.  

Het ongeval is gemeld bij de assurantietussenpersoon, maar omdat de werkgever de premie van de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering niet heeft betaald was dekking ten tijde van het ongeval  door de verzekeraar opgeschort. De werkgever is in november 2012 failliet verklaard. De weduwe van de projectleider stelt de werkgever persoonlijk aansprakelijk voor de schade als gevolg van het overlijden. De kantonrechter heeft de vordering op 4 april 2018 afgewezen.

Oordeel gerechtshof

In hoger beroep overweegt het hof, dat de projectleider tijdens en door zijn werk schade heeft geleden en dat dit niet het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid. Daarmee is het, op grond van art. 7:658 BW, aan de werkgever om te stellen en zo nodig te bewijzen dat hij al die maatregelen heeft genomen en al die aanwijzingen heeft gegeven die redelijkerwijs nodig waren om de schade te voorkomen. Deze zorgplicht schept geen absolute waarborg tegen alle ongevallen, maar heeft wel een ruime strekking, zodat niet snel wordt aangenomen, dat daaraan is voldaan. Het bedrijf kende een veiligheidsbeleid, met daaraan gekoppeld een sanctiebeleid, voorzien van de nodige maatregelen. In het VGM-voorlichtingsprogramma kwamen de veiligheidsregels aan de orde. In de aanstellingsbrief van de projectleider stond dat hij belast was met het toezien op de veiligheidseisen zoals wettelijk zijn voorgeschreven evenals het naleven van de bepalingen conform het VGM Voorlichtingsprogramma.

Maar dit betekent op zichzelf nog niet dat de werkgever daarmee heeft voldaan aan zijn zorgverplichting en verder zelf geen maatregelen meer hoefde te nemen. De projectleider moet ook daadwerkelijk in staat wordt gesteld, om naast de nodige zorg voor de veiligheid ook zijn eigen veiligheid in acht te nemen. In dit geval, waarbij op grote hoogte moest worden gewerkt, met  een aanzienlijk risico op vallen met te verwachten ernstig letsel, moeten hoge eisen worden gesteld aan de door de werkgever te nemen maatregelen om werknemers tegen dat risico te beschermen.

 Vast staat dat de projectleider degene was die verantwoordelijk was voor het toezicht op een veilige uitvoering van het werk. Dat betekent echter niet dat de werkgever verder zelf geheel geen maatregelen meer hoefde te treffen. Er was voor dit project in afwijking van gebruikelijk gekozen voor een non-shute veiligheidssysteem (harnasgordels met vanglijnen) omdat in de loods werd gewerkt en op de vloer machines en materialen stonden waardoor het ophangen van vangnetten niet mogelijk was. Werknemers hebben echter aan de Inspecteur SZW verklaard dat de lijnen van de valbeveiliging pas aan de dakspanten konden worden bevestigd nádat eerst de dakplaten waren verwijderd. Daardoor was het mogelijk dat de werknemers niet aangelijnd het dak op gingen. Het was (mede) een taak van de projectleider om de werknemers hiertegen te waarschuwen en toezicht te houden op de veiligheid. Hij was echter verantwoordelijk voor meerdere projecten tegelijkertijd en moest daarnaast ook de voortgang van die projecten in de gaten houden. Van de werkgever mocht daarom verwacht worden dat hij zelf extra maatregelen zou nemen om te zorgen voor afdoende waarschuwingen en toezicht. Nu de werkgever dit heeft nagelaten, is hij voor de schade aansprakelijk.

 Volgens het hof mag van een werkgever, die zijn werknemers werkzaamheden laat uitvoeren waaraan aanzienlijke risico’s zijn verbonden, verwacht worden dat hij zorgt voor een deugdelijke aansprakelijkheidsverzekering, zodat er dekking is als een van die risico’s zich verwezenlijkt. Ook als de werkgever - bijvoorbeeld door een faillissement - zelf niet kan voldoen aan zijn verplichting om de schade te vergoeden. Het niet betalen van de verzekeringspremies door werkgever waardoor de dekking is opgeschort beoordeelt het hof als een ernstig persoonlijk verwijt aan de werkgever. Hij is daarom persoonlijk aansprakelijk voor de schade van de weduwe als gevolg van het overlijden van haar echtgenoot. De slotconclusie is, dat de werkgever aansprakelijk is voor het ongeval van de projectleider. Weliswaar was die verantwoordelijk voor de veiligheid, maar gezien de gevaarlijke situatie op het werk en de vele taken die de hij op zijn bordje had, was aanvullend toezicht door de werkgever vereist. De werkgever wordt veroordeeld tot betaling van een voorschot op de schadevergoeding van € 10.000. Het totale schadebedrag moet in een aparte procedure worden vastgesteld. 

Aantekening

Een werkgever kan ook aansprakelijk zijn voor een ongeval van een ervaren werknemer, zelfs als nou net die werknemer verantwoordelijk was voor de veiligheid. De werkgever moet immers altijd rekening houden met mogelijke onvoorzichtigheid of onoplettendheid van een werknemer die zijn dagelijks taken uitvoert. De Hoge Raad heeft dat eerder ook in de zaak van de struikelende stukadoor (ECLI:NL:HR:2007:BA7355) uitgesproken. Die werkt in januari 1998 in een huis op nieuwbouwproject. Hij gaat via de achterdeur naar binnen en vertrekt aan het eind van de dag via de voordeur. De grond voor het huis was niet was geëgaliseerd en lag 30 cm lager dan de drempel. Hij draagt een metselkuip met een restant specie en wat gereedschap, verstapt zich en verzwikt zijn linkerenkel waarbij zijn enkelbanden scheuren. Later treedt een posttraumatische spierdystrofie op en hij komt vanaf eind 1998 in een rolstoel terecht. De Hoge Raad spreekt uit, dat de werkgever een eigen zorgverplichting heeft, die los staat van de voorzichtigheid die hij van een werknemer mag verwachten. En dat de werkgever bij de invulling van zijn zorgverplichting dus ook rekening moet houden met de mogelijke onvoorzichtigheid van de werknemer die zijn dagelijkse taken verricht. Het achterwege laten van maatregelen of aanwijzingen die redelijkerwijs nodig zijn om schade voor de werknemer door onveilige arbeidsomstandigheden te voorkomen kan dan ook niet gerechtvaardigd worden door alleen een beroep te doen op de nodige voorzichtigheid van de werknemer.

Maar soms speelt de deskundigheid van de werknemer wel een rol en mag wel worden verwacht dat hij de nodige voorzichtigheid in acht neemt. Het hangt van de omstandigheden van het geval af wat precies mag worden verwacht, mede afhankelijk van de manier waarop de werkgever zijn werknemers instrueert en toeziet op de naleving van die instructies. Zoals de werknemer die zijn werkgever aansprakelijk stelde nadat hij door een dak was gevallen. De Hoge Raad oordeelde, dat de werkgever voldoende veiligheidsmaatregelen had genomen en dat de nodige veiligheidsmiddelen aanwezig waren. Het niet vastmaken van de veiligheidsgordel was geen opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer, maar de werkgever had wel aan zijn zorgplicht voldaan. (ECLI:NL:HR:2011:BP9897).

Kortom: het balletje kan verschillende kanten uitrollen. De les hieruit? Bij het invullen van de zorgplicht gaat het om beschikbaar stellen van de juiste middelen, nemen van de nodige maatregelen, geven van goede voorlichting over het gebruik en als sluitstuk regelmatig toezicht houden op het juiste gebruik.

Gerechtshof ’s-Hertogenbosch, 13 oktober 2020, ECLI:NL:GHSHE:2020:3156

Uitspraken Historie

Bron / Datum
Vindplaats
Onderwerp
Ktr Utrecht, 24 juni 2020 ECLI:NL:RBMNE:2020:2288 Klem in een toegangspoortje
Gh Den Haag, 13 okt 202 ECLI:NL:GHDHA:2020:188  Onvoldoende veiligheidsmaatregelen bij brugonderhoud
Rb Amsterdam,13 juli 2020 ECLI:NL:RBAMS:2020:3383 Vrijspraak na dodelijk ongeval op sleephopperzuiger
Rb Gelderland, zp. Nijmegen,
sector kanton, 16 juni 2020
ECLI:NL:RBGEL:2020:2954 Corona-advies betekent nog geen recht op thuiswerken
Rb Oost-Brabant, 03 mrt 2020 ECLI:NL:RBOBR:2020:1342 &
RBOBR:2020:1347 
Taakstraffen wegens vervalsen veiligheidscertificaat
Gh Den Bosch, 10 dec 2019 ECLI:NL:GHSHE:2019:4730 Veroordeling directeur Brzo-bedrijf wegens feitelijk leidinggeven
Rb Den Bosch, 27 jan 2020  ECLI:NL:RBOBR:2020:412 Geldboete wegens ernstig letsel 15-jarige stagiair
Rb Amsterdam, 6 nov 2019 ECLI:NL:RBAMS:2019:8315 Feitelijk leidinggeven door de voorman
Rb Den Haag, 15 mei 2019 ECLI:NL:RBDHA:2019:7370 Valpartij na ophangen kerstkaart
Rbzwb, 16 juli 2019 ECLI:NL:RBZWB:2019:3803 Heet water is een gevaarlijke stof
RvS, 29 mei 2019 ECLI:NL:RVS:2019:1759 Boete gematigd gezien de aard van het letsel
Rb Utrecht 14 juni 2019 ECLI:NL:RBMNE:2019:3011 Beroepscertificaat kraanmachinist onterecht ingetrokken
Rb Zwolle, 13 febr 2019 ECLI:NL:RBOVE:2019:496 Onvoorzichtigheid is nog geen bewuste roekeloosheid
Rb Oost-Brabant, 6 nov 2018 ECLI:NL:RBOBR:2018:5430 & 5429 Hoofd- en onderaannemer aansprakelijk voor dood werknemer
Ktr Maastricht, 15 nov 2018 ECLI:NL:RBLIM:2018:10774 C’est le ton qui fait la musique
Rb Zwolle, 10 sept 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:3253 Vrijspraak na dodelijk ongeval met trailer
Rb Zwolle, 28 mei 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:1816 Vrijspraak na dodelijk ongeval met shovel
RvS, 11 april 2018 ECLI:NL:RVS:2018:1222 Boete wegens valgevaar bij afbreken steiger
Rb Zwolle, 12 febr 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:409 Vingers in gehaktmachine: 100 uur taakstraf voor werkgever
Rb Rotterdam, 16 jan 2018 ECLI:NL:RBROT:2018:248 Trainingscentrum is geen werkgever van cursisten
Ktr Leeuwarden, 27 sept 2017 ECLI:NL:RBNNE:2017:3709 Geen ontslag ondanks ongepaste WhatsApp naar stagiaire
Rb Amsterdam, 19 sept 2017 ECLI:NL:RBAMS:2017:6795 Hoofdaannemer en steigerbouwer moeten bijdragen aan kosten ongeval
Ktr Den Bosch, 1 juni 2017 ECLI:NL:RBOBR:2017:3039 Onzekerheid ongevalsoorzaak komt niet ten laste van werknemer
HR, 2 juni 2017 ECLI:NL:HR:2017:987
(JAR 2017, 171)
Arbeidsinspectie heeft niet gefaald bij toezicht asbestwerkzaamheden
CvdRM, 30 mrt 2017 Oordeelnr. 2017-37 Discriminatie wegens zwangerschap
RB Breda, 12 jan 2017 ECLI:NL:RBZWB:2017:184 Afvalcontainer is een arbeidsmiddel.
GH Den Bosch, 01 dec 2017 ECLI:NL:GHSHE:2016:5341 Voorschrift niet concreet genoeg: ontslag teruggedraaid.
Ktr Rotterdam, 2 dec 2016 ECLI:NL:RBROT:2016:9265 Onrechtmatige daad bij graafwerk
Rb Arnhem, 22 dec 2016 ECLI:NL:RBGEL:2016:7014 Dodelijk ongeval door schoonmaken van draaiende machine
Rb Zwolle, 09 aug 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:3086 Matiging boete voor heftruckongeval
GH Amsterdam, 24 mei 2016 ECLI:NL:GHAMS:2016:2005 Kelderluikcriteria getoetst aan val uit ziekenhuisbed
Rb Den Haag, 25 mei 2016 ECLI:NL:RBDHA:2016:6124 Brand in de meterkast
Kr Roermond, 23 dec 2015 JAR 2016, 84 Bloedtest op werk in strijd met persoonlijke integriteit
Rb Den Bosch, 24 mrt 2016 ECLI:NL:RBOBR:2016:912 Gevallen van rijdende aanhanger
Rb Overijssel, 01 feb 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:384 Asbestzaak en feitelijk leiding geven
Hof Arnhem, 26 aug 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:6672 Hoofdaannemer én onderaannemer aansprakelijk voor ongeval uitzendkracht
Ktr Arnhem, 31 aug 2015 ECLI:NL:RBGEL:2015:5786 Ongeval in rijdende ambulance
Rb Zeeland-West-Brabant,
20 apr 2015 en 13 mei 2015
ECLI:NL:RBZWB:2015:2952
ECLI:NL:RBZWB:2015:3493
Veiligheidszorgsysteem: VCA* of gelijkwaardig?
Rb Rotterdam, 17 juni 2015 ECLI:NL:RBROT:2015:5641 Scheepswerf niet aansprakelijk voor brand partyschip
Rb Breda, 6 nov 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:7762 Matiging boete wegens schending evenredigheidsbeginsel
Hof Den Bosch, 31 maart 2015 ECLI:NL:GHSHE:2015:1104 Geen antislipzolen in zwembad
Hof Arnhem, 11 feb 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:956 Gevallen over stofzuigerslang
HR, 5 dec 2014 ECLI:NL:HR:2014:3519 Teen kwijt bij lossen vracht.
Rb Den Haag, 20 mei 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1661 Werkgever niet aansprakelijk voor val over gemorste koffieglijpartij op gedweilde vloer.
Ktr Amersfoort, 25 juni 2014 ECLI:NL:RBMNE:2014:4759 Glijpartij op gedweilde vloer.
RvS, 15 okt 2014 ECLI:NL:RVS:2014:3713 V&G plan ontslaat uitvoerder niet van eigen verantwoordelijkheid.
Rb Den Haag, 16 mei 2014 ECLI:NL:RBDHA:2014:6050 Gevangenisstraf voor fraudeur VCA-certificaten.
Ktr Tilburg, 18 aug 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:5966 Gevallen valkenier
Hof Den Haag, 5 aug 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:2519;
JAR 2014/226
Inlenend bedrijf zelf aansprakelijk voor schade.
Hof Den Bosch, 3 juni 2014 ECLI:NL:GHSHE:2014:1634 Stommiteit is nog geen bewuste roekloosheid!
Hof Den Haag, 25 febr 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1524 Uitsluiting aansprakelijkheid door terreinborden? 
RvS, 08 jan 2014 ECLI:NL:RVS:2014:2 Zaagmachine onvoldoende afgeschermd.
Rb Rotterdam, 29 sept 2013 ECLI:NL:RBROT:2013:5867 Niet waarschuwen maar opruimen! 
Hof Den Bosch, 10 sept 2013 ECLI:NL:GHSHE:2013:4196 Kind valt van Container.
Rb Den Haag, 03 mei 2013 ECLI:NL:RBDHA:2013:CA3806 Inspraak stoffenbeoordeling REACH. 
RvS, Bestuursr. 13 maart 2013 LJN: BZ4006 Werkgever blijft zelf verantwoordelijk voor de veiligheid
RvS, 30 jan 2013 LJN: BY9911 Lijn van valgordel ondeugdelijk bevestigd
Rb Breda, 21 dec 2012 LJN: BY7000 Veroordeling directeur Chemie-Pack
HR, 23-03-2012 LJN: BV0616:JAR 2012, 110
RvdW 2012, 447
Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval zzp-er
Rb Den Haag, 16 mei 2012 LJN: BW7278

Wegschietende spijker.

HR, 22 juni 2012 LJN BW0393

Einduitspraak in zaak NEN-normen

Rb Rotterdam, 19 jan 2012 Arboprof Ongeval door val van ladder
Rb Den Bosch, 22 dec 2011 LJN: BV0172 Buurtvereniging ten onrechte beboet voor ongeval vrijwilliger
Hof Den Bosch, 12 juli 2011

Prg 2011, 214;LJN BR1513;

JAR 2011, 243

Onveilige transportband
Hof Amsterdam, 29 maart 2011

JAR 2011, 148:LJN: BQ2718

Manege aansprakelijk voor letsel vrijwilligster
Rb Utrecht, 18 oktober 2010 LJN: BO1022 Coördinatie op bouwplaats onvoldoende
Rb Middelburg, 29 sept 2010 LJN: BO0460 Chauffeur vorkheftruck niet schuldig aan ongeval
RvS, 30 juni 2010 LJN BM9661 Boete onterecht aan werkgever opgelegd
Ktr Sittard-Geleen, 12 mei 2010 LJN BM7053 Veiligheidsregels hebben de hoogste prioriteit
Rb Utrecht, 25 april 2010 LJN BN2963 Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval
RvS,17 feb 2010 LJN BL4120 Werkgever beboet voor gebruik onveilig arbeidsmiddel
Rb Middelburg, 30 sept 2009 LJN BK0742 Fatale val van heftruck 
Ktr Deventer, 14 juli 2009 LJN BJ6959 Ontslag wegens negeren (werk)instructies
Hof Leeuwarden, 03 febr 2009 JAR 2009, 74 Ladder moet veilig zijn
Rb Leeuwarden, 02 okt 2008 LJN BF5065 Boete ondanks CE-markering
Rb Zwolle, 17 sept 2008 LJN BF0802 Hulpverlening onder de maat
Hof Leeuwarden, 14 mei 2008 LJN BD2312 Zorgplicht is meer dan naleven wettelijk voorschrift
Hof Leeuwarden, 10 okt 2007 LJN BB5470 Hof vindt 23 kilo zwaar genoeg
Kant.recht. Utrecht, 06 dec 2007 LJN BC0253 Veiligheidsvoorschriften gelden ook bij haastwerk
Rb Groningen, 25 okt 2007 LJN BB6505
LJN BB6506

Boetes wegens explosie bij onderhoudswerk

HR, 17 april 2007 LJN AZ6717

Werkgever aansprakelijk voor rugletsel

Rb Amsterdam, 30 mei 2007 LJN BA6285 Hoge boete wegens elektrocutie
Ktr Rotterdam, 05 dec 2006 LJN AZ4533

Bedrijf moet zich aan de eigen regels houden

HR, 31 maart 2006 LJN AU6092

Hoge Raad komt tot gedeelde aansprakelijkheid in asbestzaak.

Hof Arnhem, 27 juni 2006 JAR 2006, 209

Minder salaris na sportblessures

Rb Alkmaar, 12 juli 2006 LJN AY3785 Een wespennest
Rb Breda, 24 mei 2006

LJN: AX4375; AX4430

LJN: AX4365; AX4435

Veroordelingen in strafzaak rond steigerongeval Amercentrale
Hof Den Haag, 03 febr 2006 LJN AV4680 Ontslag wegens agressie op de werkvloer
RvS, 01 febr 2006 LJN AV0978 Voldoende BHV-ers moeten binnen twee minuten inzetbaar zijn
HR, 20 jan 2006 LJN AT6013 Werkgever aansprakelijkheid voor ongeval met gehuurde cementpomp

Rb Haarlem, 30 nov 2005

LJN AU7346 Boete voor gemeente na fatale brand mag van rechter
HR, 25 nov 2005 LJN AT8782

Nader onderzoek nodig voor antwoord op verjaring asbestzaak

HR, 11 nov 2005  JAR 2005, 287 Waarschuwing voor gevaar machine niet voldoende