Uitspraak in het vizier

Op deze pagina wordt regelmatig een uitspraak geplaatst die van bijzondere waarde is voor de (rechts)praktijk, met name op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid. Voor uitspraken uit de dagelijkse praktijk van arbeidsomstandigheden en veiligheid verwijs ik naar de website van de NVVK, Jurisprudentie, Actueel en Archief. Deze site wordt elke maand door mij aangevuld met recente jurisprudentie. Daarnaast wordt in het tijdschrift Arbo Actueel elke veertien dagen de meest actuele rechtspraak op dit gebied opgenomen.

C’est le ton qui fait la musique

Een werknemer stuurt een kritisch mailtje naar enkele leidinggevenden over het veiligheidsbeleid in de onderneming. Hij noemt man en paard. Dat wordt niet in dank afgenomen, maar blijkt achteraf ook onterecht. De rechter vindt, dat andere wegen mogelijk waren en ontbindt de arbeidsovereenkomst.

De feiten

Monier is een fabrikant van dakpannen met vier vestigingen in Nederland. Het hoofdkantoor zit in Montfoort en verder zijn er vestigingen in Woerden, Tegelen en Susteren. Op deze laatste locatie werken ongeveer 25 mensen waaronder sinds 1 mei 2015 een medewerker technische dienst. Hij is verantwoordelijk voor het preventief onderhoud aan het gehele machinepark, het ondersteunen bij het verhelpen van storingen, ‘trouble shooting’ en het algemeen werktuigbouwkundig onderhoud. De werknemer - laten we hem Jansen noemen - heeft daaraan voorafgaand vele jaren soortgelijke werkzaamheden voor Monier uitgevoerd maar werd toen als zzp’er ingehuurd. Op 26 februari 2018 stuurt Jansen een schriftelijke klacht (per e-mail) over veiligheidsbeleid in het bedrijf. De klacht is niet alleen gestuurd naar de leiding van de eigen locatie maar ook naar twee algemene ‘info-e-mailadressen’, de afdeling HR, de Milieu- Arbo- en veiligheidscoördinator in Susteren en de voorzitter van de Ondernemingsraad. Jansen schrijft, dat medewerkers van het bedrijf onder “onduidelijke en onacceptabele omstandigheden betreffende veiligheid” hun werkzaamheden moeten uitvoeren. Dat komt volgens hem mede doordat “onderstaande personen hun leidinggevende positie, betreffende veiligheid, niet correct laten gelden volgens ons veiligheidsbeleid en de normen van de Arbo veiligheidsvoorschriften.” Vervolgens noemt hij enkele personen bij naam en functie, zoals het hoofd productie, de locatiemanager en de veiligheidscoördinator en geeft bij elk van hen gemotiveerd zowel concrete als algemene verwijten over de toepassing van het veiligheidsbeleid en de geldende voorschriften in het bedrijf.

Het vervolg

De mail wordt direct doorgestuurd naar de algemeen directeur, de HR Manager en de veiligheidsmanager. Er wordt een commissie ingesteld om de klacht(en) te behandelen. In een gesprek met zijn leidinggevenden op de locatie geven zij aan, dat zij nogal teleurgesteld zijn in de wijze, waarop hij zijn klacht de organisatie in heeft gebracht. Een dag daarna volgt een gesprek met de algemeen directeur die verteld, dat deze wijze van communiceren niet bepaald goed is gevallen bij de leiding. Jansen wordt wel gevraagd, zijn klachten punt voor punt duidelijk te maken bij de ingestelde commissie. Hij doet dat per mail op 12 maart, nadat hij zich op 5 maart ziek heeft gemeld. Naar aanleiding van de klachten wordt begin april een onaangekondigde externe audit gedaan op de locatie. Het verslag is lovend over het veiligheidsniveau. Als Jansen weer halve dagen mag werken volgt 24 mei 2018 een gesprek met de klachtencommissie. Alle punten worden doorgenomen en op 18 juli schriftelijk bevestigd. Daarmee wordt de klacht als afgehandeld beschouwd.

De vertrouwensbreuk

Direct na het gesprek met de klachtencommissie op 24 mei vertelt de bedrijfsleiding dat zij niet verder willen met Jansen. Vooral de wijze waarop hij zijn klachten naar buiten heeft gebracht en de onrust die dat in de organisatie teweeg heeft gebracht is verkeerd aangekomen. Herplaatsing in eenzelfde functie in Tegelen weigert Jansen, omdat de locatiemanager en de veiligheidscoördinator van Susteren ook daar werkzaam zijn en beiden hebben gezegd, geen vertrouwen meer in hem te hebben. Verder ziet hij de overplaatsing als een strafmaatregel. De werkgever verzoekt nu ontbinding van de arbeidsovereenkomst en benadrukt dat Jansen niet wordt verweten, dat hij een klacht heeft ingediend over de veiligheidssituatie op de werkvloer, maar wčl de wijze waarop dit is gebeurd. Hij heeft niet het kenbare protocol gevolgd voor het indienen van klachten maar deze breed uitgemeten bij de leiding in de organisatie en - vooral - op de man gespeeld.

Oordeel kantonrechter

De rechter stelt vast, dat Jansen 25 jun 2018 beter is gemeld en dat het ontbindingsverzoek geen verband houdt met enig opzegverbod (zoals ziekte). De rechter neemt aan, dat Jansen met goede bedoelingen de - in zijn ogen - misstanden op het gebied van bedrijfsveiligheid en op arbo-aspecten op de werkvloer onder de aandacht van de leiding heeft willen brengen. Maar de manier waarop hij dit deed (per mail) lag bepaald minder voor de hand. Hij verklaart zijn actie door te verwijzen naar een ernstig bedrijfsongeval van een aantal jaren geleden, en recent een aantal – volgens hem - bijna-ongevallen. Volgens Jansen is het een kwestie van tijd, voordat er weer een ernstig ongeval op de werkvloer zal gebeuren als niet alle regels op dit gebied strikt worden nageleefd. Hij vindt zelf de manier waarop hij dit heeft aangekaart gerechtvaardigd, omdat hij naar eigen zeggen al vele malen eerder had geklaagd over genoemde misstanden en dat daar door leidinggevenden niet adequaat op was gereageerd. Hij laat echter na dit afdoende te onderbouwen.

Dat Jansen zijn bezwaren op deze manier de organisatie heeft ‘ingeslingerd’ en daarbij drie met name genoemde personen persoonlijke verwijten heeft gemaakt, lijkt echter, mede gezien de uitkomst van de externe audit en de klachtencommissie, achteraf onnodig en voorbarig te zijn geweest. Van leidinggevenden mag in beginsel weliswaar een bepaalde mate van weerbaarheid verwacht worden en de kantonrechter wil niet verhullen dat hij zich na eerste lezing van het dossier heeft afgevraagd waarom de werkgever zó zwaar aan (dit aspect van) dit ene bericht van één enkele medewerker tilde en nog steeds tilt. Volgens de werkgever echter hebben de in het bericht aangesproken personen én hun families er slapeloze nachten van gehad, ontstond er angst voor ontslag of andere represailles (bij de drie aangesprokenen, zo begrijpt de kantonrechter) en vreesden veel medewerkers onnodig dat de veiligheid op de locatie Susteren niet in orde was. Op de zitting is toegelicht, dat het hier gaat om een kleine organisatie met kleinschalige vestigingen, waar iedereen elkaar goed en in geval van Jansen ook al jaren (zelfs decennia) lang kent. De lijnen zijn kort, het onderling vertrouwen groot. Het mailtje van 25 februari 2018 sloeg dan ook in als een bom, aldus de werkgever. Jansen kan desgevraagd ook niet goed vertellen, waarom hij juist deze confronterende weg heeft bewandeld en - bijvoorbeeld - niet eerst de dialoog is aangegaan, actief de ondernemingsraad heeft benaderd (hij heeft slechts een afschrift van zijn e-mail gestuurd), of steun heeft gezocht bij de vakbond, of zelfs maar zijn directe collegae. Jansen staat uiteindelijk – zo constateert de kantonrechter op de zitting– volledig alleen in zijn harde kritiek, die achteraf grotendeels ongefundeerd lijkt te zijn. Partijen zijn het erover eens dat sprake is van een verstoorde arbeidsverhouding en dat de kans op een verdere vruchtbare samenwerking, ook in een andere functie of op een andere locatie, nihil is. De kantonrechter ontbindt de arbeidsovereenkomst met ingang van 1 januari 2019.

Aantekening

Mag je dan geen kritiek hebben op het veiligheidsbeleid en de uitvoering daarvan? Zeker wel, maar een oud Frans gezegde zei het al: c’est le ton qui fait la musique, ofwel: het gaat er niet alleen om wat er gezegd wordt, maar om hoe het gezegd wordt. En ik zou er zelf nog aan toe willen voegen: en aan wie je dat doet. Ook de rechter bespreekt de door Jansen gevolgde werkwijze en stelt, dat natuurlijk voorop staat dat het Jansen vrij staat om onveilige situaties aan de kaak te stellen. De werkgever erkent dat ook en heeft daar ook direct op ingehaakt door verschillende onderzoeken te laten uitvoeren. Jansen lijkt echter door zijn wijze van communiceren (verwijtend, persoonlijk, beschadigend) de proportionaliteit uit het oog te hebben verloren, zeker nu niet is komen vast te staan dat leidinggevenden niet naar hem wilden luisteren. Dialoog of andere wegen om zijn zorgen op de agenda te krijgen, lijkt hij niets eens te hebben overwogen. Nu bovendien diens verwijten achteraf grotendeels ongefundeerd lijken te zijn geweest, zou het gepast zijn geweest, als hij zijn excuses had gemaakt. Dat zou misschien de lucht hebben geklaard. Hij had immers, zo is op de zitting wel duidelijk geworden, door zijn vakmanschap in de achterliggende jaren veel krediet opgebouwd bij zijn werkgever.

Kantonrechter Maastricht, 15 november 2018, ECLI:NL:RBLIM:2018:10774

Uitspraken Historie

Bron / Datum
Vindplaats
Onderwerp
Rb Zwolle, 10 sept 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:3253 Vrijspraak na dodelijk ongeval met trailer
Rb Zwolle, 28 mei 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:1816 Vrijspraak na dodelijk ongeval met shovel
RvS, 11 april 2018 ECLI:NL:RVS:2018:1222 Boete wegens valgevaar bij afbreken steiger
Rb Zwolle, 12 febr 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:409 Vingers in gehaktmachine: 100 uur taakstraf voor werkgever
Rb Rotterdam, 16 jan 2018 ECLI:NL:RBROT:2018:248 Trainingscentrum is geen werkgever van cursisten
Ktr Leeuwarden, 27 sept 2017 ECLI:NL:RBNNE:2017:3709 Geen ontslag ondanks ongepaste WhatsApp naar stagiaire
Rb Amsterdam, 19 sept 2017 ECLI:NL:RBAMS:2017:6795 Hoofdaannemer en steigerbouwer moeten bijdragen aan kosten ongeval
Ktr Den Bosch, 1 juni 2017 ECLI:NL:RBOBR:2017:3039 Onzekerheid ongevalsoorzaak komt niet ten laste van werknemer
HR, 2 juni 2017 ECLI:NL:HR:2017:987
(JAR 2017, 171)
Arbeidsinspectie heeft niet gefaald bij toezicht asbestwerkzaamheden
CvdRM, 30 mrt 2017 Oordeelnr. 2017-37 Discriminatie wegens zwangerschap
RB Breda, 12 jan 2017 ECLI:NL:RBZWB:2017:184 Afvalcontainer is een arbeidsmiddel.
GH Den Bosch, 01 dec 2017 ECLI:NL:GHSHE:2016:5341 Voorschrift niet concreet genoeg: ontslag teruggedraaid.
Ktr Rotterdam, 2 dec 2016 ECLI:NL:RBROT:2016:9265 Onrechtmatige daad bij graafwerk
Rb Arnhem, 22 dec 2016 ECLI:NL:RBGEL:2016:7014 Dodelijk ongeval door schoonmaken van draaiende machine
Rb Zwolle, 09 aug 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:3086 Matiging boete voor heftruckongeval
GH Amsterdam, 24 mei 2016 ECLI:NL:GHAMS:2016:2005 Kelderluikcriteria getoetst aan val uit ziekenhuisbed
Rb Den Haag, 25 mei 2016 ECLI:NL:RBDHA:2016:6124 Brand in de meterkast
Kr Roermond, 23 dec 2015 JAR 2016, 84 Bloedtest op werk in strijd met persoonlijke integriteit
Rb Den Bosch, 24 mrt 2016 ECLI:NL:RBOBR:2016:912 Gevallen van rijdende aanhanger
Rb Overijssel, 01 feb 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:384 Asbestzaak en feitelijk leiding geven
Hof Arnhem, 26 aug 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:6672 Hoofdaannemer én onderaannemer aansprakelijk voor ongeval uitzendkracht
Ktr Arnhem, 31 aug 2015 ECLI:NL:RBGEL:2015:5786 Ongeval in rijdende ambulance
Rb Zeeland-West-Brabant,
20 apr 2015 en 13 mei 2015
ECLI:NL:RBZWB:2015:2952
ECLI:NL:RBZWB:2015:3493
Veiligheidszorgsysteem: VCA* of gelijkwaardig?
Rb Rotterdam, 17 juni 2015 ECLI:NL:RBROT:2015:5641 Scheepswerf niet aansprakelijk voor brand partyschip
Rb Breda, 6 nov 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:7762 Matiging boete wegens schending evenredigheidsbeginsel
Hof Den Bosch, 31 maart 2015 ECLI:NL:GHSHE:2015:1104 Geen antislipzolen in zwembad
Hof Arnhem, 11 feb 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:956 Gevallen over stofzuigerslang
HR, 5 dec 2014 ECLI:NL:HR:2014:3519 Teen kwijt bij lossen vracht.
Rb Den Haag, 20 mei 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1661 Werkgever niet aansprakelijk voor val over gemorste koffieglijpartij op gedweilde vloer.
Ktr Amersfoort, 25 juni 2014 ECLI:NL:RBMNE:2014:4759 Glijpartij op gedweilde vloer.
RvS, 15 okt 2014 ECLI:NL:RVS:2014:3713 V&G plan ontslaat uitvoerder niet van eigen verantwoordelijkheid.
Rb Den Haag, 16 mei 2014 ECLI:NL:RBDHA:2014:6050 Gevangenisstraf voor fraudeur VCA-certificaten.
Ktr Tilburg, 18 aug 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:5966 Gevallen valkenier
Hof Den Haag, 5 aug 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:2519;
JAR 2014/226
Inlenend bedrijf zelf aansprakelijk voor schade.
Hof Den Bosch, 3 juni 2014 ECLI:NL:GHSHE:2014:1634 Stommiteit is nog geen bewuste roekloosheid!
Hof Den Haag, 25 febr 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1524 Uitsluiting aansprakelijkheid door terreinborden? 
RvS, 08 jan 2014 ECLI:NL:RVS:2014:2 Zaagmachine onvoldoende afgeschermd.
Rb Rotterdam, 29 sept 2013 ECLI:NL:RBROT:2013:5867 Niet waarschuwen maar opruimen! 
Hof Den Bosch, 10 sept 2013 ECLI:NL:GHSHE:2013:4196 Kind valt van Container.
Rb Den Haag, 03 mei 2013 ECLI:NL:RBDHA:2013:CA3806 Inspraak stoffenbeoordeling REACH. 
RvS, Bestuursr. 13 maart 2013 LJN: BZ4006 Werkgever blijft zelf verantwoordelijk voor de veiligheid
RvS, 30 jan 2013 LJN: BY9911 Lijn van valgordel ondeugdelijk bevestigd
Rb Breda, 21 dec 2012 LJN: BY7000 Veroordeling directeur Chemie-Pack
HR, 23-03-2012 LJN: BV0616:JAR 2012, 110
RvdW 2012, 447
Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval zzp-er
Rb Den Haag, 16 mei 2012 LJN: BW7278

Wegschietende spijker.

HR, 22 juni 2012 LJN BW0393

Einduitspraak in zaak NEN-normen

Rb Rotterdam, 19 jan 2012 Arboprof Ongeval door val van ladder
Rb Den Bosch, 22 dec 2011 LJN: BV0172 Buurtvereniging ten onrechte beboet voor ongeval vrijwilliger
Hof Den Bosch, 12 juli 2011

Prg 2011, 214;LJN BR1513;

JAR 2011, 243

Onveilige transportband
Hof Amsterdam, 29 maart 2011

JAR 2011, 148:LJN: BQ2718

Manege aansprakelijk voor letsel vrijwilligster
Rb Utrecht, 18 oktober 2010 LJN: BO1022 Coördinatie op bouwplaats onvoldoende
Rb Middelburg, 29 sept 2010 LJN: BO0460 Chauffeur vorkheftruck niet schuldig aan ongeval
RvS, 30 juni 2010 LJN BM9661 Boete onterecht aan werkgever opgelegd
Ktr Sittard-Geleen, 12 mei 2010 LJN BM7053 Veiligheidsregels hebben de hoogste prioriteit
Rb Utrecht, 25 april 2010 LJN BN2963 Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval
RvS,17 feb 2010 LJN BL4120 Werkgever beboet voor gebruik onveilig arbeidsmiddel
Rb Middelburg, 30 sept 2009 LJN BK0742 Fatale val van heftruck 
Ktr Deventer, 14 juli 2009 LJN BJ6959 Ontslag wegens negeren (werk)instructies
Hof Leeuwarden, 03 febr 2009 JAR 2009, 74 Ladder moet veilig zijn
Rb Leeuwarden, 02 okt 2008 LJN BF5065 Boete ondanks CE-markering
Rb Zwolle, 17 sept 2008 LJN BF0802 Hulpverlening onder de maat
Hof Leeuwarden, 14 mei 2008 LJN BD2312 Zorgplicht is meer dan naleven wettelijk voorschrift
Hof Leeuwarden, 10 okt 2007 LJN BB5470 Hof vindt 23 kilo zwaar genoeg
Kant.recht. Utrecht, 06 dec 2007 LJN BC0253 Veiligheidsvoorschriften gelden ook bij haastwerk
Rb Groningen, 25 okt 2007 LJN BB6505
LJN BB6506

Boetes wegens explosie bij onderhoudswerk

HR, 17 april 2007 LJN AZ6717

Werkgever aansprakelijk voor rugletsel

Rb Amsterdam, 30 mei 2007 LJN BA6285 Hoge boete wegens elektrocutie
Ktr Rotterdam, 05 dec 2006 LJN AZ4533

Bedrijf moet zich aan de eigen regels houden

HR, 31 maart 2006 LJN AU6092

Hoge Raad komt tot gedeelde aansprakelijkheid in asbestzaak.

Hof Arnhem, 27 juni 2006 JAR 2006, 209

Minder salaris na sportblessures

Rb Alkmaar, 12 juli 2006 LJN AY3785 Een wespennest
Rb Breda, 24 mei 2006

LJN: AX4375; AX4430

LJN: AX4365; AX4435

Veroordelingen in strafzaak rond steigerongeval Amercentrale
Hof Den Haag, 03 febr 2006 LJN AV4680 Ontslag wegens agressie op de werkvloer
RvS, 01 febr 2006 LJN AV0978 Voldoende BHV-ers moeten binnen twee minuten inzetbaar zijn
HR, 20 jan 2006 LJN AT6013 Werkgever aansprakelijkheid voor ongeval met gehuurde cementpomp

Rb Haarlem, 30 nov 2005

LJN AU7346 Boete voor gemeente na fatale brand mag van rechter
HR, 25 nov 2005 LJN AT8782

Nader onderzoek nodig voor antwoord op verjaring asbestzaak

HR, 11 nov 2005  JAR 2005, 287 Waarschuwing voor gevaar machine niet voldoende