Uitspraak in het vizier

Op deze pagina wordt regelmatig een uitspraak geplaatst die van bijzondere waarde is voor de (rechts)praktijk, met name op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid. Voor uitspraken uit de dagelijkse praktijk van arbeidsomstandigheden en veiligheid verwijs ik naar de website van de NVVK, Jurisprudentie, Actueel en Archief. Deze site wordt elke maand door mij aangevuld met recente jurisprudentie. Daarnaast wordt in het tijdschrift Arbo Actueel elke veertien dagen de meest actuele rechtspraak op dit gebied opgenomen.

Trainingscentrum is geen werkgever van cursisten

Bij een brandweertraining op een externe locatie valt een bevelvoerder in een trapgat. Het trainingscentrum krijgt een boete omdat het valgevaar onvoldoende is tegengegaan. De rechtbank draait de boete terug omdat er geen sprake is van een werkgever-werknemerrelatie.

 Feiten

In maart 2013 volgt een bevelvoerder van een Gemeentelijke Brandweer een training voor brandweerpersoneel in een trainingscentrum. De training is door de brandweer georganiseerd. Tijdens een oefening valt de bevelvoerder in dichte rook voorover in een trapgat ongeveer 3,5 meter naar beneden op een betonnen vloer en loopt blijvend letsel op. Omdat het valgevaar onvoldoende is voorkomen – overtreding van artikel 3.16 Arbobesluit – krijgt het trainingscentrum in juni 2015 van de minister van Sociale zaken en Werkgelegenheid (SZW) een boete van € 21.600. Het directie van het centrum maakt bezwaar. Zij is van mening, dat zij niet als werkgever kan worden aangemerkt zoals bedoeld in artikel 1 van de Arbowet. Voor dat werkgeversbegrip is immers bepalend, dat er een gezagsverhouding bestaat. De minister wijst dit bezwaar in augustus 2016 af. Het trainingscentrum gaat in beroep bij de rechtbank. Die behandelt de zaak op 2 juni 2017, ruim 4  jaar na het incident.

Oordeel rechtbank

De rechtbank gaat uit van de definitie van het werkgeversbegrip uit de Arbowet. Die verstaat onder het begrip werkgever (voor zover in deze zaak van belang) in artikel 1, tweede lid onder a, onder 1o : degene die zonder werkgever of werknemer in de zin van het eerste lid te zijn, een ander onder zijn gezag arbeid doet verrichten. De ander is dan de werknemer, met uitzondering degene die als vrijwilliger arbeid verricht. De Inspectie SZW heeft een overtreding geconstateerd van artikel 3.16 Arbobesluit, omdat de bevelvoerder arbeid verrichtte waarbij valgevaar bestond, zonder dat dit gevaar door het trainingscentrum is tegengegaan door het aanbrengen van doelmatige hekwerken, leuningen of andere dergelijke voorzieningen. De inspectie was van oordeel, dat de bevelvoerder onder gezag van de trainer werkte, waarmee sprake was van werkgever en werknemer in de zin van de Arbowet.

 

Uit het boeterapport blijkt dat het trainingscentrum de risico’s van de training vooraf beoordeelt, naar aanleiding daarvan instructies geeft en toezicht houdt op de naleving. De veiligheidsfunctionaris van het centrum mocht ingrijpen als dat noodzakelijk zou zijn. Maar dat er tijdens een training instructies worden gegeven die moeten worden opgevolgd, betekent volgens de rechtbank nog niet, dat gesproken kan worden van een gezagsverhouding zoals bij een werkgever-werknemerrelatie. De omstandigheid dat een functionaris van de trainingsschool toezicht hield op en verantwoordelijk was voor de veiligheid tijdens de training is naar het oordeel van de rechtbank daarvoor evenmin voldoende. Ook is volgens de rechtbank niet gebleken dat de Gemeentelijke Brandweer het gezag over de bevelvoerder voor de duur van de training heeft gedelegeerd aan de trainingsschool. Alles overwegend komt de rechtbank tot het oordeel dat de Minister van SZW niet aannemelijk heeft gemaakt dat de trainingsschool op grond van de Arbowet als werkgever van de bevelvoerder kan worden aangemerkt. Daarom was de minister van SZW niet bevoegd de trainingsschool een boete op te leggen. Het beroep is gegrond en de boete wordt teniet gedaan.

 Aantekening

Tussen beide partijen is niet in geschil, dat er geen sprake is van werkgeverschap zoals bedoeld in artikel 1, eerste lid, onder a, van de Arbowet. In geschil is of eiseres als werkgever van de bevelvoerder kan worden aangemerkt op grond van artikel 1, tweede lid, onder a, onder 1°, van de Arbowet. Bepalend voor het werkgeversbegrip als bedoeld in dit artikellid is het bestaan van een gezagsverhouding. Het begrip gezagsverhouding is niet in de wet gedefinieerd. Bij de beoordeling of sprake is van een gezagsverhouding dient volgens vaste rechtspraak acht te worden geslagen op alle relevante feiten en omstandigheden. In de Memorie van Toelichting bij de Arbeidsomstandighedenwet (Tweede Kamer, 1997-1998, 25 970, nr. 3, p. 35 en verder) wordt hierover opgemerkt dat, ook al is er geen arbeidsovereenkomst of een publiekrechtelijke aanstelling er toch sprake kan zijn van een werkgever-werknemerrelatie in de zin van de wet, indien arbeid onder gezag wordt verricht. Volgens de MvT moet hierbij worden gedacht aan stagiaires en mensen die vrijwilligerswerk verrichten. De rechtbank acht het niet in lijn met deze voorbeelden om in de situatie dat een werknemer voor zijn werkgever een training volgt bij een derde partij, deze derde partij gedurende de training als werkgever aan te merken in de zin van de Arbowet. Dat er tijdens een training instructies worden gegeven die dienen te worden opgevolgd, betekent nog niet dat gesproken kan worden van een gezagsverhouding zoals bij een werkgever-werknemerrelatie. De omstandigheid dat het trainingscentrum toezicht hield op en verantwoordelijk was voor de veiligheid tijdens de training is volgens de rechtbank evenmin voldoende, omdat dit zich ook kan voordoen in een andere situatie dan een werkgever-werknemerrelatie. Verder is volgens de rechtbank niet gebleken dat de Brandweer het gezag over de bevelvoerder voor de duur van de training heeft gedelegeerd aan het trainingscentrum. De training was georganiseerd door de Brandweer en in diens opdracht uitgevoerd door het trainingscentrum. De oefening stond onder leiding van de Brandweer en het trainingscentrum stelde daarvoor de faciliteiten beschikbaar. Ook waren twee instructeurs van de Brandweer aanwezig bij de training om het functioneren van hun manschappen te beoordelen. En uit het boeterapport blijkt, dat het ook de Brandweer is, die het ongeval heeft gemeld bij de inspectie SZW. Gesproken kan worden van een opmerkelijke uitspraak. Het is dan ook niet uitgesloten, dat de minister van SZW nog (hoger) beroep aantekent bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State om dit hoogste bestuursrechtscollege te laten oordelen over de zaak. Het is niet bekend of dit ook is gedaan.

 

Wellicht dat in een deze situatie een boete, opgelegd op grond van overtreding van art. 10 Arbowet wel stand had gehouden. Immers: de werkgever – in dit geval dus als  eigenaar van het trainingscentrum – moet ook zorgen voor de veiligheid van derden op zijn terrein. En dat kan ook gelden in een trainingssituatie waar – op grond van deze uitspraak- geen sprake is van een werkgever-werknemerrelatie.

Als faciliteiten ter beschikking worden gesteld, bijvoorbeeld voor trainingsdoeleinden, dan behoort degene die dit doet wel te zorgen voor veilige omstandigheden. Maar er is geen sprake van een werkgever/werknemerrelatie. Wel kan de facilitator worden aangesproken op het voorkomen van gevaar voor derden.   

Rechtbank Rotterdam, 16 januari 2018, ECLI:NL:RBROT:2018:248

Uitspraken Historie

Bron / Datum
Vindplaats
Onderwerp
Ktr Leeuwarden, 27 sept 2017 ECLI:NL:RBNNE:2017:3709 Geen ontslag ondanks ongepaste WhatsApp naar stagiaire
Rb Amsterdam, 19 sept 2017 ECLI:NL:RBAMS:2017:6795 Hoofdaannemer en steigerbouwer moeten bijdragen aan kosten ongeval
Ktr Den Bosch, 1 juni 2017 ECLI:NL:RBOBR:2017:3039 Onzekerheid ongevalsoorzaak komt niet ten laste van werknemer
HR, 2 juni 2017 ECLI:NL:HR:2017:987
(JAR 2017, 171)
Arbeidsinspectie heeft niet gefaald bij toezicht asbestwerkzaamheden
CvdRM, 30 mrt 2017 Oordeelnr. 2017-37 Discriminatie wegens zwangerschap
RB Breda, 12 jan 2017 ECLI:NL:RBZWB:2017:184 Afvalcontainer is een arbeidsmiddel.
GH Den Bosch, 01 dec 2017 ECLI:NL:GHSHE:2016:5341 Voorschrift niet concreet genoeg: ontslag teruggedraaid.
Ktr Rotterdam, 2 dec 2016 ECLI:NL:RBROT:2016:9265 Onrechtmatige daad bij graafwerk
Rb Arnhem, 22 dec 2016 ECLI:NL:RBGEL:2016:7014 Dodelijk ongeval door schoonmaken van draaiende machine
Rb Zwolle, 09 aug 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:3086 Matiging boete voor heftruckongeval
GH Amsterdam, 24 mei 2016 ECLI:NL:GHAMS:2016:2005 Kelderluikcriteria getoetst aan val uit ziekenhuisbed
Rb Den Haag, 25 mei 2016 ECLI:NL:RBDHA:2016:6124 Brand in de meterkast
Kr Roermond, 23 dec 2015 JAR 2016, 84 Bloedtest op werk in strijd met persoonlijke integriteit
Rb Den Bosch, 24 mrt 2016 ECLI:NL:RBOBR:2016:912 Gevallen van rijdende aanhanger
Rb Overijssel, 01 feb 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:384 Asbestzaak en feitelijk leiding geven
Hof Arnhem, 26 aug 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:6672 Hoofdaannemer én onderaannemer aansprakelijk voor ongeval uitzendkracht
Ktr Arnhem, 31 aug 2015 ECLI:NL:RBGEL:2015:5786 Ongeval in rijdende ambulance
Rb Zeeland-West-Brabant,
20 apr 2015 en 13 mei 2015
ECLI:NL:RBZWB:2015:2952
ECLI:NL:RBZWB:2015:3493
Veiligheidszorgsysteem: VCA* of gelijkwaardig?
Rb Rotterdam, 17 juni 2015 ECLI:NL:RBROT:2015:5641 Scheepswerf niet aansprakelijk voor brand partyschip
Rb Breda, 6 nov 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:7762 Matiging boete wegens schending evenredigheidsbeginsel
Hof Den Bosch, 31 maart 2015 ECLI:NL:GHSHE:2015:1104 Geen antislipzolen in zwembad
Hof Arnhem, 11 feb 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:956 Gevallen over stofzuigerslang
HR, 5 dec 2014 ECLI:NL:HR:2014:3519 Teen kwijt bij lossen vracht.
Rb Den Haag, 20 mei 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1661 Werkgever niet aansprakelijk voor val over gemorste koffieglijpartij op gedweilde vloer.
Ktr Amersfoort, 25 juni 2014 ECLI:NL:RBMNE:2014:4759 Glijpartij op gedweilde vloer.
RvS, 15 okt 2014 ECLI:NL:RVS:2014:3713 V&G plan ontslaat uitvoerder niet van eigen verantwoordelijkheid.
Rb Den Haag, 16 mei 2014 ECLI:NL:RBDHA:2014:6050 Gevangenisstraf voor fraudeur VCA-certificaten.
Ktr Tilburg, 18 aug 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:5966 Gevallen valkenier
Hof Den Haag, 5 aug 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:2519;
JAR 2014/226
Inlenend bedrijf zelf aansprakelijk voor schade.
Hof Den Bosch, 3 juni 2014 ECLI:NL:GHSHE:2014:1634 Stommiteit is nog geen bewuste roekloosheid!
Hof Den Haag, 25 febr 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1524 Uitsluiting aansprakelijkheid door terreinborden? 
RvS, 08 jan 2014 ECLI:NL:RVS:2014:2 Zaagmachine onvoldoende afgeschermd.
Rb Rotterdam, 29 sept 2013 ECLI:NL:RBROT:2013:5867 Niet waarschuwen maar opruimen! 
Hof Den Bosch, 10 sept 2013 ECLI:NL:GHSHE:2013:4196 Kind valt van Container.
Rb Den Haag, 03 mei 2013 ECLI:NL:RBDHA:2013:CA3806 Inspraak stoffenbeoordeling REACH. 
RvS, Bestuursr. 13 maart 2013 LJN: BZ4006 Werkgever blijft zelf verantwoordelijk voor de veiligheid
RvS, 30 jan 2013 LJN: BY9911 Lijn van valgordel ondeugdelijk bevestigd
Rb Breda, 21 dec 2012 LJN: BY7000 Veroordeling directeur Chemie-Pack
HR, 23-03-2012 LJN: BV0616:JAR 2012, 110
RvdW 2012, 447
Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval zzp-er
Rb Den Haag, 16 mei 2012 LJN: BW7278

Wegschietende spijker.

HR, 22 juni 2012 LJN BW0393

Einduitspraak in zaak NEN-normen

Rb Rotterdam, 19 jan 2012 Arboprof Ongeval door val van ladder
Rb Den Bosch, 22 dec 2011 LJN: BV0172 Buurtvereniging ten onrechte beboet voor ongeval vrijwilliger
Hof Den Bosch, 12 juli 2011

Prg 2011, 214;LJN BR1513;

JAR 2011, 243

Onveilige transportband
Hof Amsterdam, 29 maart 2011

JAR 2011, 148:LJN: BQ2718

Manege aansprakelijk voor letsel vrijwilligster
Rb Utrecht, 18 oktober 2010 LJN: BO1022 Coördinatie op bouwplaats onvoldoende
Rb Middelburg, 29 sept 2010 LJN: BO0460 Chauffeur vorkheftruck niet schuldig aan ongeval
RvS, 30 juni 2010 LJN BM9661 Boete onterecht aan werkgever opgelegd
Ktr Sittard-Geleen, 12 mei 2010 LJN BM7053 Veiligheidsregels hebben de hoogste prioriteit
Rb Utrecht, 25 april 2010 LJN BN2963 Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval
RvS,17 feb 2010 LJN BL4120 Werkgever beboet voor gebruik onveilig arbeidsmiddel
Rb Middelburg, 30 sept 2009 LJN BK0742 Fatale val van heftruck 
Ktr Deventer, 14 juli 2009 LJN BJ6959 Ontslag wegens negeren (werk)instructies
Hof Leeuwarden, 03 febr 2009 JAR 2009, 74 Ladder moet veilig zijn
Rb Leeuwarden, 02 okt 2008 LJN BF5065 Boete ondanks CE-markering
Rb Zwolle, 17 sept 2008 LJN BF0802 Hulpverlening onder de maat
Hof Leeuwarden, 14 mei 2008 LJN BD2312 Zorgplicht is meer dan naleven wettelijk voorschrift
Hof Leeuwarden, 10 okt 2007 LJN BB5470 Hof vindt 23 kilo zwaar genoeg
Kant.recht. Utrecht, 06 dec 2007 LJN BC0253 Veiligheidsvoorschriften gelden ook bij haastwerk
Rb Groningen, 25 okt 2007 LJN BB6505
LJN BB6506

Boetes wegens explosie bij onderhoudswerk

HR, 17 april 2007 LJN AZ6717

Werkgever aansprakelijk voor rugletsel

Rb Amsterdam, 30 mei 2007 LJN BA6285 Hoge boete wegens elektrocutie
Ktr Rotterdam, 05 dec 2006 LJN AZ4533

Bedrijf moet zich aan de eigen regels houden

HR, 31 maart 2006 LJN AU6092

Hoge Raad komt tot gedeelde aansprakelijkheid in asbestzaak.

Hof Arnhem, 27 juni 2006 JAR 2006, 209

Minder salaris na sportblessures

Rb Alkmaar, 12 juli 2006 LJN AY3785 Een wespennest
Rb Breda, 24 mei 2006

LJN: AX4375; AX4430

LJN: AX4365; AX4435

Veroordelingen in strafzaak rond steigerongeval Amercentrale
Hof Den Haag, 03 febr 2006 LJN AV4680 Ontslag wegens agressie op de werkvloer
RvS, 01 febr 2006 LJN AV0978 Voldoende BHV-ers moeten binnen twee minuten inzetbaar zijn
HR, 20 jan 2006 LJN AT6013 Werkgever aansprakelijkheid voor ongeval met gehuurde cementpomp

Rb Haarlem, 30 nov 2005

LJN AU7346 Boete voor gemeente na fatale brand mag van rechter
HR, 25 nov 2005 LJN AT8782

Nader onderzoek nodig voor antwoord op verjaring asbestzaak

HR, 11 nov 2005  JAR 2005, 287 Waarschuwing voor gevaar machine niet voldoende