Uitspraak in het vizier

Op deze pagina wordt regelmatig een uitspraak geplaatst die van bijzondere waarde is voor de (rechts)praktijk, met name op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid. Voor uitspraken uit de dagelijkse praktijk van arbeidsomstandigheden en veiligheid verwijs ik naar de website van de NVVK, Jurisprudentie, Actueel en Archief. Deze site wordt elke maand door mij aangevuld met recente jurisprudentie. Daarnaast wordt in het tijdschrift Arbo Actueel elke veertien dagen de meest actuele rechtspraak op dit gebied opgenomen.

Niet onvoorzichtig gewerkt met oude asbestplaten

 Bij een controle van een saneringsklusje constateert de Inspectie SZW dat werkzaamheden direct aan de dakrand van de schuur worden uitgevoerd en dat de werknemer aan de rand van he dak niet is aangelijnd. Verder blijkt, dat asbesthoudende golfplaten over het dak worden geschoven, waardoor asbestvezels mogelijk kunnen vrijkomen. Er worden twee boetes opgelegd, een voor het onvoldoende voorkomen van het valgevaar, en een tweede voor het onvoldoende voorkomen van het verspreiden van asbestvezels. In hoger beroep bij de Raad van State wordt de laatste boete als onterecht opgelegd gezien. Het overtreden wetsartikel gaf de werkgever voldoende ruimte, zelf te bepalen welke bronmaatregelen hij bij de werkzaamheden kon toepassen. Die waren volgens de Raad van State in de gegeven situatie voldoende. 

Feiten

Bij asbestsaneringswerk aan een pand in Etten-Leur constateert de inspectie SZW op 9 maart 2017 dat bij werkzaamheden aan de dakrand van de schuur onaangelijnd wordt gewerkt. Ook worden asbesthoudende golfplaten over het dak geschoven, waardoor asbestvezels kunnen vrijkomen. De staatssecretaris van SZW legt op 12 juli 2017 wegens overtreding van art. 3.16, vijfde lid Arbobesluit (valgevaar) een boete op van € 5.400 alsmede een boete van € 10.800 wegens overtreding van art. 4,45 eerste lid, samen met artikel 4.45, tweede lid, onder a, Arbobesluit (laag houden concentratie asbestvezels). Bezwaar wordt in december 2018 verworpen. In beroep acht de rechtbank op 9 november 2020 de boete voor beide overtreding terecht. Maar wegens overschrijding van de redelijke termijn (art. 6 EVRM, Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden) wordt het bedrag met 15% gematigd en vastgesteld op € 13.770. De werkgever stapt naar de hoogste (bestuurs)rechter, de Raad van State. 

Oordeel Raad van State, Afdeling bestuursrechtspraak

De werkgever wil matiging van boete voor de overtreding van art. 3.16, vijfde lid Arbobesluit, maatregelen tegen vallen van hoogte. Volgens de werkgever waren de gordingen sterk genoeg om aan te kunnen lijnen. Maar volgens de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is niet geïnventariseerd hoe het valgevaar op het dak, waar collectieve valbescherming niet mogelijk was, kon worden tegengegaan. Daarmee is logischerwijs ook geen veilige werkwijze ontwikkeld of een randvoorwaarde gecreëerd voor een veilige werkwijze. De deskundig toezichthouder heeft zelf besloten om niet aangelijnd te werken. Zodoende ontbraken adequate instructies en is evenmin adequaat toezicht gehouden. De boete voor deze overtreding is terecht opgelegd. 

De Afdeling is echter wel van oordeel, dat artikel 4.45 Arbobesluit niet is overtreden. Het tweede lid van dit artikel geeft geen verplichting om te garanderen dat er in het geheel geen sprake mag zijn van emissie van asbestvezels. De enkele omstandigheid dat asbest in de lucht is vrijgekomen, is dus onvoldoende om te kunnen spreken van een overtreding. Ook geldt, dat art. 4.45 Arbobesluit een doelvoorschrift is. De maatregelen die staan in het tweede lid zijn weliswaar dwingend geformuleerd, maar geven de werkgever ruimte, om zelf de werkmethoden in te richten om aan de norm van het eerste lid te voldoen. De Afdeling constateert dat puntafzuiging ter plaatse niet mogelijk was vanwege een veiligheidsrisico. Met het impregneren van de golfplaten zijn voldoende bronmaatregelen genomen. De conclusie is dat niet onvoorzichtig is gewerkt of dat onvoldoende bronmaatregelen zijn genomen. Daarmee is artikel 4.45, eerste lid, Arbobesluit niet overtreden. Dat in het werkplan niet specifiek staat, dat de golfplaten over het dak naar beneden worden geschoven, is op zichzelf geen overtreding. De boete van € 10.800 voor deze overtreding is daarom ten onrechte opgelegd. De Afdeling stelt de uiteindelijk op te leggen boete, inclusief de 15% correctie van de rechtbank, vast op € 4.590 (€ 5.400 minus 15%).

Aantekening

Voor de overtreding van het valgevaar heeft de werkgever aangevoerd dat de gordingen stevig genoeg waren om aangelijnd te kunnen werken, maar dat de deskundig toezichthouder zelf had besloten zich niet aan te lijnen wegens de staat van de balken. Ook was de werkgever die dag zelf niet ter plekke is geweest en er viel hem niets te verwijten. Maar de handelingen van de toezichthouder moeten aan de werkgever worden toegerekend. In het kader van de verwijtbaarheid moet de werkgever aannemelijk te maken dat hij alles wat redelijkerwijs mogelijk was heeft gedaan om de overtreding te voorkomen. Daarin is de werkgever niet geslaagd. 

Inzake de overtreding van Artikel 4.45 Arbobesluit overweegt de Afdeling dat in artikel 9.9b, eerste lid, aanhef en onder d, van het Arbobesluit handelen of nalaten in strijd met voorschriften van in artikel 4.45, eerste lid, Arbobesluit is aangemerkt als een overtreding waarvoor een bestuurlijke boete kan worden opgelegd. Handelen of nalaten in strijd met voorschriften van artikel 4.45, tweede lid, Arbobesluit is niet als zodanig aangemerkt. Daarom moet worden gekeken, of artikel 4.45, eerste lid, Arbobesluit is overtreden door de concentratie van asbeststof in de lucht niet zo laag mogelijk te houden. Maar volgens de Afdeling legt dit artikellid geen verplichting op om te garanderen dat in het geheel geen sprake is van emissie van asbestvezels. De Afdeling verwijst naar artikel 9.9b, eerste lid, aanhef en onder d, van het Arbobesluit waarin handelen of nalaten in strijd met voorschriften die zijn opgenomen in artikel 4.45, eerste lid, van het Arbobesluit wordt aangemerkt als een overtreding waarvoor een bestuurlijke boete kan worden opgelegd. Handelen of nalaten in strijd met voorschriften opgenomen in artikel 4.45, tweede lid, van het Arbobesluit is niet als zodanig aangemerkt. De Afdeling moet daarom beoordelen of  artikel 4.45, eerste lid, van het Arbobesluit is overtreden door de concentratie van asbeststof in de lucht niet zo laag mogelijk te houden. Anders dan de rechtbank heeft overwogen, volgt uit dit artikellid geen verplichting om te garanderen dat in het geheel geen sprake is van emissie van asbestvezels en verwijst naar een eerdere uitspraak (ECLI:NL:RVS:2016:1498).

Uit de rapporten blijkt dat breuk van de golfplaten vanwege de staat ervan niet voorkomen kan worden en dat breuk kon worden beperkt door de golfplaten te schuiven. Volgens de Afdeling kan daarmee niet worden gezegd, dat er onvoorzichtig met het asbesthoudend materiaal is gehandeld. Dat er delen van golfplaten op het dak en op de grond tussen het mos terecht zijn gekomen, betekent op zich nog niet, dat artikel 4.45, eerste lid, Arbobesluit is overtreden omdat uit dit artikellid geen verplichting volgt om te garanderen dat in zijn geheel geen sprake is van emissie van asbestvezels. Het artikel behelst een inspanningsverplichting om de emissie van asbest zoveel mogelijk te voorkomen. 

Wettelijk kader
Artikel 16 en 33 Arbeidsomstandighedenwet
Artikel 3.16 en 4.45 Arbeidsomstandighedenbesluit 

Bron: Raad van State, afd. Bestuursrechtspraak, 4 augustus 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1727

Uitspraken Historie

Bron / Datum
Vindplaats
Onderwerp
RvS, 26 mei 2021 ECLI:NL:RVS:2021:1112 Gedane inspanningen rechtvaardigen matiging boetebedrag
Rb Gelderland, 30 apr 2021 ECLI:NL:RBGEL:2021:2142 Ongeval tijdens storing voorzienbaar?
CRvB, 26 mrt 2021 ECLI:NL:CRVB:2021:679 Blussen op glad ijs
RvS, 24 febr 2021 ECLI:NL:RVS:2021:380 Meldingsplicht arbeidsongeval met ziekenhuisopname
Rb Noord-Holland, 2 dec 2020 ECLI:NL:RBNHO:2020:10693 PBM’s niet alleen aanbieden maar actief voorschrijven
Gh Den Bosch, 13 okt 2020 ECLI:NL:GHSHE:2020:3156 Werkgever aansprakelijk voor dodelijk ongeval veiligheidsverantwoordelijke
Ktr Utrecht, 24 juni 2020 ECLI:NL:RBMNE:2020:2288 Klem in een toegangspoortje
Gh Den Haag, 13 okt 202 ECLI:NL:GHDHA:2020:188  Onvoldoende veiligheidsmaatregelen bij brugonderhoud
Rb Amsterdam,13 juli 2020 ECLI:NL:RBAMS:2020:3383 Vrijspraak na dodelijk ongeval op sleephopperzuiger
Rb Gelderland, zp. Nijmegen,
sector kanton, 16 juni 2020
ECLI:NL:RBGEL:2020:2954 Corona-advies betekent nog geen recht op thuiswerken
Rb Oost-Brabant, 03 mrt 2020 ECLI:NL:RBOBR:2020:1342 &
RBOBR:2020:1347 
Taakstraffen wegens vervalsen veiligheidscertificaat
Gh Den Bosch, 10 dec 2019 ECLI:NL:GHSHE:2019:4730 Veroordeling directeur Brzo-bedrijf wegens feitelijk leidinggeven
Rb Den Bosch, 27 jan 2020  ECLI:NL:RBOBR:2020:412 Geldboete wegens ernstig letsel 15-jarige stagiair
Rb Amsterdam, 6 nov 2019 ECLI:NL:RBAMS:2019:8315 Feitelijk leidinggeven door de voorman
Rb Den Haag, 15 mei 2019 ECLI:NL:RBDHA:2019:7370 Valpartij na ophangen kerstkaart
Rbzwb, 16 juli 2019 ECLI:NL:RBZWB:2019:3803 Heet water is een gevaarlijke stof
RvS, 29 mei 2019 ECLI:NL:RVS:2019:1759 Boete gematigd gezien de aard van het letsel
Rb Utrecht 14 juni 2019 ECLI:NL:RBMNE:2019:3011 Beroepscertificaat kraanmachinist onterecht ingetrokken
Rb Zwolle, 13 febr 2019 ECLI:NL:RBOVE:2019:496 Onvoorzichtigheid is nog geen bewuste roekeloosheid
Rb Oost-Brabant, 6 nov 2018 ECLI:NL:RBOBR:2018:5430 & 5429 Hoofd- en onderaannemer aansprakelijk voor dood werknemer
Ktr Maastricht, 15 nov 2018 ECLI:NL:RBLIM:2018:10774 C’est le ton qui fait la musique
Rb Zwolle, 10 sept 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:3253 Vrijspraak na dodelijk ongeval met trailer
Rb Zwolle, 28 mei 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:1816 Vrijspraak na dodelijk ongeval met shovel
RvS, 11 april 2018 ECLI:NL:RVS:2018:1222 Boete wegens valgevaar bij afbreken steiger
Rb Zwolle, 12 febr 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:409 Vingers in gehaktmachine: 100 uur taakstraf voor werkgever
Rb Rotterdam, 16 jan 2018 ECLI:NL:RBROT:2018:248 Trainingscentrum is geen werkgever van cursisten
Ktr Leeuwarden, 27 sept 2017 ECLI:NL:RBNNE:2017:3709 Geen ontslag ondanks ongepaste WhatsApp naar stagiaire
Rb Amsterdam, 19 sept 2017 ECLI:NL:RBAMS:2017:6795 Hoofdaannemer en steigerbouwer moeten bijdragen aan kosten ongeval
Ktr Den Bosch, 1 juni 2017 ECLI:NL:RBOBR:2017:3039 Onzekerheid ongevalsoorzaak komt niet ten laste van werknemer
HR, 2 juni 2017 ECLI:NL:HR:2017:987
(JAR 2017, 171)
Arbeidsinspectie heeft niet gefaald bij toezicht asbestwerkzaamheden
CvdRM, 30 mrt 2017 Oordeelnr. 2017-37 Discriminatie wegens zwangerschap
RB Breda, 12 jan 2017 ECLI:NL:RBZWB:2017:184 Afvalcontainer is een arbeidsmiddel.
GH Den Bosch, 01 dec 2017 ECLI:NL:GHSHE:2016:5341 Voorschrift niet concreet genoeg: ontslag teruggedraaid.
Ktr Rotterdam, 2 dec 2016 ECLI:NL:RBROT:2016:9265 Onrechtmatige daad bij graafwerk
Rb Arnhem, 22 dec 2016 ECLI:NL:RBGEL:2016:7014 Dodelijk ongeval door schoonmaken van draaiende machine
Rb Zwolle, 09 aug 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:3086 Matiging boete voor heftruckongeval
GH Amsterdam, 24 mei 2016 ECLI:NL:GHAMS:2016:2005 Kelderluikcriteria getoetst aan val uit ziekenhuisbed
Rb Den Haag, 25 mei 2016 ECLI:NL:RBDHA:2016:6124 Brand in de meterkast
Kr Roermond, 23 dec 2015 JAR 2016, 84 Bloedtest op werk in strijd met persoonlijke integriteit
Rb Den Bosch, 24 mrt 2016 ECLI:NL:RBOBR:2016:912 Gevallen van rijdende aanhanger
Rb Overijssel, 01 feb 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:384 Asbestzaak en feitelijk leiding geven
Hof Arnhem, 26 aug 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:6672 Hoofdaannemer én onderaannemer aansprakelijk voor ongeval uitzendkracht
Ktr Arnhem, 31 aug 2015 ECLI:NL:RBGEL:2015:5786 Ongeval in rijdende ambulance
Rb Zeeland-West-Brabant,
20 apr 2015 en 13 mei 2015
ECLI:NL:RBZWB:2015:2952
ECLI:NL:RBZWB:2015:3493
Veiligheidszorgsysteem: VCA* of gelijkwaardig?
Rb Rotterdam, 17 juni 2015 ECLI:NL:RBROT:2015:5641 Scheepswerf niet aansprakelijk voor brand partyschip
Rb Breda, 6 nov 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:7762 Matiging boete wegens schending evenredigheidsbeginsel
Hof Den Bosch, 31 maart 2015 ECLI:NL:GHSHE:2015:1104 Geen antislipzolen in zwembad
Hof Arnhem, 11 feb 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:956 Gevallen over stofzuigerslang
HR, 5 dec 2014 ECLI:NL:HR:2014:3519 Teen kwijt bij lossen vracht.
Rb Den Haag, 20 mei 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1661 Werkgever niet aansprakelijk voor val over gemorste koffieglijpartij op gedweilde vloer.
Ktr Amersfoort, 25 juni 2014 ECLI:NL:RBMNE:2014:4759 Glijpartij op gedweilde vloer.
RvS, 15 okt 2014 ECLI:NL:RVS:2014:3713 V&G plan ontslaat uitvoerder niet van eigen verantwoordelijkheid.
Rb Den Haag, 16 mei 2014 ECLI:NL:RBDHA:2014:6050 Gevangenisstraf voor fraudeur VCA-certificaten.
Ktr Tilburg, 18 aug 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:5966 Gevallen valkenier
Hof Den Haag, 5 aug 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:2519;
JAR 2014/226
Inlenend bedrijf zelf aansprakelijk voor schade.
Hof Den Bosch, 3 juni 2014 ECLI:NL:GHSHE:2014:1634 Stommiteit is nog geen bewuste roekloosheid!
Hof Den Haag, 25 febr 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1524 Uitsluiting aansprakelijkheid door terreinborden? 
RvS, 08 jan 2014 ECLI:NL:RVS:2014:2 Zaagmachine onvoldoende afgeschermd.
Rb Rotterdam, 29 sept 2013 ECLI:NL:RBROT:2013:5867 Niet waarschuwen maar opruimen! 
Hof Den Bosch, 10 sept 2013 ECLI:NL:GHSHE:2013:4196 Kind valt van Container.
Rb Den Haag, 03 mei 2013 ECLI:NL:RBDHA:2013:CA3806 Inspraak stoffenbeoordeling REACH. 
RvS, Bestuursr. 13 maart 2013 LJN: BZ4006 Werkgever blijft zelf verantwoordelijk voor de veiligheid
RvS, 30 jan 2013 LJN: BY9911 Lijn van valgordel ondeugdelijk bevestigd
Rb Breda, 21 dec 2012 LJN: BY7000 Veroordeling directeur Chemie-Pack
HR, 23-03-2012 LJN: BV0616:JAR 2012, 110
RvdW 2012, 447
Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval zzp-er
Rb Den Haag, 16 mei 2012 LJN: BW7278

Wegschietende spijker.

HR, 22 juni 2012 LJN BW0393

Einduitspraak in zaak NEN-normen

Rb Rotterdam, 19 jan 2012 Arboprof Ongeval door val van ladder
Rb Den Bosch, 22 dec 2011 LJN: BV0172 Buurtvereniging ten onrechte beboet voor ongeval vrijwilliger
Hof Den Bosch, 12 juli 2011

Prg 2011, 214;LJN BR1513;

JAR 2011, 243

Onveilige transportband
Hof Amsterdam, 29 maart 2011

JAR 2011, 148:LJN: BQ2718

Manege aansprakelijk voor letsel vrijwilligster
Rb Utrecht, 18 oktober 2010 LJN: BO1022 Coördinatie op bouwplaats onvoldoende
Rb Middelburg, 29 sept 2010 LJN: BO0460 Chauffeur vorkheftruck niet schuldig aan ongeval
RvS, 30 juni 2010 LJN BM9661 Boete onterecht aan werkgever opgelegd
Ktr Sittard-Geleen, 12 mei 2010 LJN BM7053 Veiligheidsregels hebben de hoogste prioriteit
Rb Utrecht, 25 april 2010 LJN BN2963 Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval
RvS,17 feb 2010 LJN BL4120 Werkgever beboet voor gebruik onveilig arbeidsmiddel
Rb Middelburg, 30 sept 2009 LJN BK0742 Fatale val van heftruck 
Ktr Deventer, 14 juli 2009 LJN BJ6959 Ontslag wegens negeren (werk)instructies
Hof Leeuwarden, 03 febr 2009 JAR 2009, 74 Ladder moet veilig zijn
Rb Leeuwarden, 02 okt 2008 LJN BF5065 Boete ondanks CE-markering
Rb Zwolle, 17 sept 2008 LJN BF0802 Hulpverlening onder de maat
Hof Leeuwarden, 14 mei 2008 LJN BD2312 Zorgplicht is meer dan naleven wettelijk voorschrift
Hof Leeuwarden, 10 okt 2007 LJN BB5470 Hof vindt 23 kilo zwaar genoeg
Kant.recht. Utrecht, 06 dec 2007 LJN BC0253 Veiligheidsvoorschriften gelden ook bij haastwerk
Rb Groningen, 25 okt 2007 LJN BB6505
LJN BB6506

Boetes wegens explosie bij onderhoudswerk

HR, 17 april 2007 LJN AZ6717

Werkgever aansprakelijk voor rugletsel

Rb Amsterdam, 30 mei 2007 LJN BA6285 Hoge boete wegens elektrocutie
Ktr Rotterdam, 05 dec 2006 LJN AZ4533

Bedrijf moet zich aan de eigen regels houden

HR, 31 maart 2006 LJN AU6092

Hoge Raad komt tot gedeelde aansprakelijkheid in asbestzaak.

Hof Arnhem, 27 juni 2006 JAR 2006, 209

Minder salaris na sportblessures

Rb Alkmaar, 12 juli 2006 LJN AY3785 Een wespennest
Rb Breda, 24 mei 2006

LJN: AX4375; AX4430

LJN: AX4365; AX4435

Veroordelingen in strafzaak rond steigerongeval Amercentrale
Hof Den Haag, 03 febr 2006 LJN AV4680 Ontslag wegens agressie op de werkvloer
RvS, 01 febr 2006 LJN AV0978 Voldoende BHV-ers moeten binnen twee minuten inzetbaar zijn
HR, 20 jan 2006 LJN AT6013 Werkgever aansprakelijkheid voor ongeval met gehuurde cementpomp

Rb Haarlem, 30 nov 2005

LJN AU7346 Boete voor gemeente na fatale brand mag van rechter
HR, 25 nov 2005 LJN AT8782

Nader onderzoek nodig voor antwoord op verjaring asbestzaak

HR, 11 nov 2005  JAR 2005, 287 Waarschuwing voor gevaar machine niet voldoende