Uitspraak in het vizier

Op deze pagina wordt regelmatig een uitspraak geplaatst die van bijzondere waarde is voor de (rechts)praktijk, met name op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid. Voor uitspraken uit de dagelijkse praktijk van arbeidsomstandigheden en veiligheid verwijs ik naar de website van de NVVK, Jurisprudentie, Actueel en Archief. Deze site wordt elke maand door mij aangevuld met recente jurisprudentie. Daarnaast wordt in het tijdschrift Arbo Actueel elke veertien dagen de meest actuele rechtspraak op dit gebied opgenomen.

Vrijspraak na dodelijk ongeval met trailer

Bij een carrosseriebouwer komt een werknemer om als de nek van een zware trailer naar beneden klapt. Hij is op dat moment bezig om enig gereedschap op te ruimen dat onder de nek ligt. Het Openbaar Ministerie verwijt de carrosseriebouwer, dat er niets heeft gedaan met een constructiefout in de borging van de trailer. De rechtbank meent dat de werkgever voor het ongeval geen verwijt gemaakt kan worden. Medewerkers wisten hoe ze veilig moesten werken en hielden zich ook aan die voorschriften.

Feiten

Op het moment van het ongeval werden werkzaamheden in verband met een storing aan de linker hydraulische cilinder van de nek uitgevoerd. Deze cilinder was van de oplegger afgenomen omdat hij lekte. De rechter cilinder was wel aangebracht gebleven. Tijdens de werkzaamheden was de nek ondersteund door een stut. Op enig moment moest de linker cilinder weer terug aangebracht worden. De nek moest daartoe naar de laagste stand worden gebracht, dat wil zeggen in een stand waarin deze tegen een borgingsconstructie hangt en waarbij de voorkant van de nek ongeveer een meter boven de grond hangt. De nek werd met de rechter cilinder iets opgebeurd zodat de stut verwijderd kon worden. Direct nadat de stut verwijderd was en de nek nog iets omhoog stond, ziet een werknemer dat er nog uitlijnborden en uitlijngereedschap onder de nek liggen. Hij kruipt onder de nek om die spullen te pakken. Op dat moment valt de druk uit de rechter cilinder weg en de borgingsconstructie treedt niet in werking om de val van de nek te breken. De nek komt daardoor met het volle gewicht op de werknemer die ter plekke overlijdt.

Standpunten OM en werkgever

Het OM vervolgt de werkgever wegens handelen in strijd art. 3.17 Arbobesluit, omdat de werknemer werkzaamheden heeft verricht aan of nabij de nek van een oplegger terwijl het val- of beknellingsgevaar van die nek niet zoveel mogelijk was beperkt, waardoor, naar de werkgever wist of redelijkerwijs had moeten weten, levensgevaar of ernstige schade aan de gezondheid van die werknemer ontstond of was te verwachten.

 

De werkgever voert aan, dat de borgingsconstructie niet is bedoeld om veilig werken onder de nek mogelijk te maken, maar moet voorkomen, dat de nek, bij gebruik door de klant (dus na aflevering), helemaal tot de grond kan zakken en er schade aan de nek of het wegdek ontstaat als de oplegger is afgekoppeld. In de werkplaats kan het risico dat de nek naar beneden komt nooit worden uitgesloten, ondanks cilinders en/of een werkende borgingsconstructie. De druk op zo’n cilinder kan immers altijd wegvallen. Daarom geldt binnen het bedrijf de strikte veiligheidsmaatregel dat bij werkzaamheden onder de nek gebruikt moet worden gemaakt van stutten. Tijdens het ongeval was het noodzakelijk om de stut tijdelijk weg te halen om de nek te kunnen laten zakken. Dan geldt de zeer strikte veiligheidsinstructie dat men zich niet onder de nek mag begeven. Dat de stut werd gebruikt tot vlak voordat de nek naar beneden kwam duidt er op dat alle betrokkenen op de hoogte waren van die veiligheidsmaatregelen. .

 Oordeel rechtbank

De rechtbank overweegt als volgt: Volgens het OM is het val- of beknellingsgevaar van de nek niet zoveel mogelijk beperkt, omdat de borgingsconstructie zonder adequate tekening en berekening werd aangebracht aan de oplegger en de borgingsconstructie in dit geval niet afdoende was. Los van deze stelling meent de rechtbank, dat uit het dossier onvoldoende blijkt dat de borgingsconstructie (mede) diende als veiligheidsmaatregel voor de werknemers om veilig onder de nek te kunnen werken. De werkgever heeft gemotiveerd aangetoond, dat de borgingsconstructie slechts bedoeld is om te voorkomen dat de nek na aflevering aan de klant op de grond zakt. De officier heeft deze stelling niet inhoudelijk bestreden. Daarmee komt de rechtbank tot het conclusie dat de mogelijke ondeugdelijkheid van de borging geen doorslaggevende rol kan spelen bij de vraag of al dan niet in strijd met veiligheidsvoorschriften is gehandeld. De rechtbank acht niet bewezen dat de werkgever het val- of beknellingsgevaar voor de eigen werknemers niet zoveel mogelijk heeft beperkt. De rechtbank neemt daarin mee, dat het ongeval heeft plaatsgevonden op de afdeling afmontage waar gewerkt wordt met en onder zware lasten, aan een product dat nog niet af is en nog niet door de eindcontrole is geweest. Gezien deze gevaren hanteert de werkgever de strikte veiligheidsinstructie dat alleen onder de nek mag worden gewerkt als die gestut is. Dat was goed bekend en is door de officier niet inhoudelijk bestreden. De stut werd bovendien ook daadwerkelijk gebruikt tot zeer kort voordat de nek naar beneden viel. Daarmee acht de acht de rechtbank niet wettig en overtuigend bewezen dat sprake is van overtreding van art. 3.17 Arbobesluit. De werkgever wordt vrijgesproken.

 Aantekening

Volgens de rechter heeft de trailerbouwer niet nalatig gehandeld en wordt vrijgesproken. De officier van justitie had een boete van 71.250 euro geëist en bij een volgend incident een voorwaardelijke stillegging van een halfjaar. In 2012 had het bedrijf een boete gekregen voor een dodelijk ongeval op de werkvloer.

 

Merkwaardig is, dat de techniek die wel beschikbaar was, niet diende voor de veiligheid maar om beschadiging van wegdek of de trailer tegen te gaan. De vervolging was ingesteld op basis van Artikel 3.17. Arbobesluit. Dat luidt: Het gevaar te worden getroffen of geraakt door voorwerpen, producten of onderdelen daarvan dan wel vloeistoffen of gassen, of het gevaar bekneld te raken tussen voorwerpen, producten of onderdelen daarvan, wordt voorkomen en indien dat niet mogelijk is zoveel mogelijk beperkt. Artikel 3.16, vijfde lid, laatste volzin, is van toepassing. En die luidt: Daarbij hebben maatregelen gericht op collectieve bescherming de voorrang boven maatregelen gericht op individuele bescherming.

Kortom, de werkgever krijgt hier een duidelijke opdracht ervoor te zorgen, dat het gevaar om bekneld te raken zoveel als mogelijk wordt beperkt. De rechtbank is van oordeel, dat daaraan gevolg is gegeven, omdat de werknemers zijn geďnstrueerd, dat zij niet onder een gestutte trailer mogen werken. Dat lijkt mij een nauwelijks praktisch uitvoerbare instructie. Immers, als een cilinder zal moeten worden vervangen – of een wiel- zal een wagen vaak extra worden gestut. En men zal in veel gevallen ook vaak geheel of ten dele onder het voertuig moeten kunnen om de werkzaamheden te kunnen verrichten. Om dan niet alleen op de hydrauliek te vertrouwen, is het gebruikelijk, om het voertuig extra te stutten. Een oekaze die aangeeft, dat je dan juist niet onder het voertuig mag bevinden lijkt daarmee in tegenspraak. En het lijkt me, zoals gezegd, ook praktisch niet goed uitvoerbaar.

Rechtbank Zwolle. 10 september 2018, ECLI:NL:RBOVE:2018:3253

Juridisch kader
Artikel 32 Arbeidsomstandighedenwet
Artikel 3.17 Arbeidsomstandighedenbesluit


Uitspraken Historie

Bron / Datum
Vindplaats
Onderwerp
Rb Zwolle, 28 mei 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:1816 Vrijspraak na dodelijk ongeval met shovel
RvS, 11 april 2018 ECLI:NL:RVS:2018:1222 Boete wegens valgevaar bij afbreken steiger
Rb Zwolle, 12 febr 2018 ECLI:NL:RBOVE:2018:409 Vingers in gehaktmachine: 100 uur taakstraf voor werkgever
Rb Rotterdam, 16 jan 2018 ECLI:NL:RBROT:2018:248 Trainingscentrum is geen werkgever van cursisten
Ktr Leeuwarden, 27 sept 2017 ECLI:NL:RBNNE:2017:3709 Geen ontslag ondanks ongepaste WhatsApp naar stagiaire
Rb Amsterdam, 19 sept 2017 ECLI:NL:RBAMS:2017:6795 Hoofdaannemer en steigerbouwer moeten bijdragen aan kosten ongeval
Ktr Den Bosch, 1 juni 2017 ECLI:NL:RBOBR:2017:3039 Onzekerheid ongevalsoorzaak komt niet ten laste van werknemer
HR, 2 juni 2017 ECLI:NL:HR:2017:987
(JAR 2017, 171)
Arbeidsinspectie heeft niet gefaald bij toezicht asbestwerkzaamheden
CvdRM, 30 mrt 2017 Oordeelnr. 2017-37 Discriminatie wegens zwangerschap
RB Breda, 12 jan 2017 ECLI:NL:RBZWB:2017:184 Afvalcontainer is een arbeidsmiddel.
GH Den Bosch, 01 dec 2017 ECLI:NL:GHSHE:2016:5341 Voorschrift niet concreet genoeg: ontslag teruggedraaid.
Ktr Rotterdam, 2 dec 2016 ECLI:NL:RBROT:2016:9265 Onrechtmatige daad bij graafwerk
Rb Arnhem, 22 dec 2016 ECLI:NL:RBGEL:2016:7014 Dodelijk ongeval door schoonmaken van draaiende machine
Rb Zwolle, 09 aug 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:3086 Matiging boete voor heftruckongeval
GH Amsterdam, 24 mei 2016 ECLI:NL:GHAMS:2016:2005 Kelderluikcriteria getoetst aan val uit ziekenhuisbed
Rb Den Haag, 25 mei 2016 ECLI:NL:RBDHA:2016:6124 Brand in de meterkast
Kr Roermond, 23 dec 2015 JAR 2016, 84 Bloedtest op werk in strijd met persoonlijke integriteit
Rb Den Bosch, 24 mrt 2016 ECLI:NL:RBOBR:2016:912 Gevallen van rijdende aanhanger
Rb Overijssel, 01 feb 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:384 Asbestzaak en feitelijk leiding geven
Hof Arnhem, 26 aug 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:6672 Hoofdaannemer én onderaannemer aansprakelijk voor ongeval uitzendkracht
Ktr Arnhem, 31 aug 2015 ECLI:NL:RBGEL:2015:5786 Ongeval in rijdende ambulance
Rb Zeeland-West-Brabant,
20 apr 2015 en 13 mei 2015
ECLI:NL:RBZWB:2015:2952
ECLI:NL:RBZWB:2015:3493
Veiligheidszorgsysteem: VCA* of gelijkwaardig?
Rb Rotterdam, 17 juni 2015 ECLI:NL:RBROT:2015:5641 Scheepswerf niet aansprakelijk voor brand partyschip
Rb Breda, 6 nov 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:7762 Matiging boete wegens schending evenredigheidsbeginsel
Hof Den Bosch, 31 maart 2015 ECLI:NL:GHSHE:2015:1104 Geen antislipzolen in zwembad
Hof Arnhem, 11 feb 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:956 Gevallen over stofzuigerslang
HR, 5 dec 2014 ECLI:NL:HR:2014:3519 Teen kwijt bij lossen vracht.
Rb Den Haag, 20 mei 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1661 Werkgever niet aansprakelijk voor val over gemorste koffieglijpartij op gedweilde vloer.
Ktr Amersfoort, 25 juni 2014 ECLI:NL:RBMNE:2014:4759 Glijpartij op gedweilde vloer.
RvS, 15 okt 2014 ECLI:NL:RVS:2014:3713 V&G plan ontslaat uitvoerder niet van eigen verantwoordelijkheid.
Rb Den Haag, 16 mei 2014 ECLI:NL:RBDHA:2014:6050 Gevangenisstraf voor fraudeur VCA-certificaten.
Ktr Tilburg, 18 aug 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:5966 Gevallen valkenier
Hof Den Haag, 5 aug 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:2519;
JAR 2014/226
Inlenend bedrijf zelf aansprakelijk voor schade.
Hof Den Bosch, 3 juni 2014 ECLI:NL:GHSHE:2014:1634 Stommiteit is nog geen bewuste roekloosheid!
Hof Den Haag, 25 febr 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1524 Uitsluiting aansprakelijkheid door terreinborden? 
RvS, 08 jan 2014 ECLI:NL:RVS:2014:2 Zaagmachine onvoldoende afgeschermd.
Rb Rotterdam, 29 sept 2013 ECLI:NL:RBROT:2013:5867 Niet waarschuwen maar opruimen! 
Hof Den Bosch, 10 sept 2013 ECLI:NL:GHSHE:2013:4196 Kind valt van Container.
Rb Den Haag, 03 mei 2013 ECLI:NL:RBDHA:2013:CA3806 Inspraak stoffenbeoordeling REACH. 
RvS, Bestuursr. 13 maart 2013 LJN: BZ4006 Werkgever blijft zelf verantwoordelijk voor de veiligheid
RvS, 30 jan 2013 LJN: BY9911 Lijn van valgordel ondeugdelijk bevestigd
Rb Breda, 21 dec 2012 LJN: BY7000 Veroordeling directeur Chemie-Pack
HR, 23-03-2012 LJN: BV0616:JAR 2012, 110
RvdW 2012, 447
Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval zzp-er
Rb Den Haag, 16 mei 2012 LJN: BW7278

Wegschietende spijker.

HR, 22 juni 2012 LJN BW0393

Einduitspraak in zaak NEN-normen

Rb Rotterdam, 19 jan 2012 Arboprof Ongeval door val van ladder
Rb Den Bosch, 22 dec 2011 LJN: BV0172 Buurtvereniging ten onrechte beboet voor ongeval vrijwilliger
Hof Den Bosch, 12 juli 2011

Prg 2011, 214;LJN BR1513;

JAR 2011, 243

Onveilige transportband
Hof Amsterdam, 29 maart 2011

JAR 2011, 148:LJN: BQ2718

Manege aansprakelijk voor letsel vrijwilligster
Rb Utrecht, 18 oktober 2010 LJN: BO1022 Coördinatie op bouwplaats onvoldoende
Rb Middelburg, 29 sept 2010 LJN: BO0460 Chauffeur vorkheftruck niet schuldig aan ongeval
RvS, 30 juni 2010 LJN BM9661 Boete onterecht aan werkgever opgelegd
Ktr Sittard-Geleen, 12 mei 2010 LJN BM7053 Veiligheidsregels hebben de hoogste prioriteit
Rb Utrecht, 25 april 2010 LJN BN2963 Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval
RvS,17 feb 2010 LJN BL4120 Werkgever beboet voor gebruik onveilig arbeidsmiddel
Rb Middelburg, 30 sept 2009 LJN BK0742 Fatale val van heftruck 
Ktr Deventer, 14 juli 2009 LJN BJ6959 Ontslag wegens negeren (werk)instructies
Hof Leeuwarden, 03 febr 2009 JAR 2009, 74 Ladder moet veilig zijn
Rb Leeuwarden, 02 okt 2008 LJN BF5065 Boete ondanks CE-markering
Rb Zwolle, 17 sept 2008 LJN BF0802 Hulpverlening onder de maat
Hof Leeuwarden, 14 mei 2008 LJN BD2312 Zorgplicht is meer dan naleven wettelijk voorschrift
Hof Leeuwarden, 10 okt 2007 LJN BB5470 Hof vindt 23 kilo zwaar genoeg
Kant.recht. Utrecht, 06 dec 2007 LJN BC0253 Veiligheidsvoorschriften gelden ook bij haastwerk
Rb Groningen, 25 okt 2007 LJN BB6505
LJN BB6506

Boetes wegens explosie bij onderhoudswerk

HR, 17 april 2007 LJN AZ6717

Werkgever aansprakelijk voor rugletsel

Rb Amsterdam, 30 mei 2007 LJN BA6285 Hoge boete wegens elektrocutie
Ktr Rotterdam, 05 dec 2006 LJN AZ4533

Bedrijf moet zich aan de eigen regels houden

HR, 31 maart 2006 LJN AU6092

Hoge Raad komt tot gedeelde aansprakelijkheid in asbestzaak.

Hof Arnhem, 27 juni 2006 JAR 2006, 209

Minder salaris na sportblessures

Rb Alkmaar, 12 juli 2006 LJN AY3785 Een wespennest
Rb Breda, 24 mei 2006

LJN: AX4375; AX4430

LJN: AX4365; AX4435

Veroordelingen in strafzaak rond steigerongeval Amercentrale
Hof Den Haag, 03 febr 2006 LJN AV4680 Ontslag wegens agressie op de werkvloer
RvS, 01 febr 2006 LJN AV0978 Voldoende BHV-ers moeten binnen twee minuten inzetbaar zijn
HR, 20 jan 2006 LJN AT6013 Werkgever aansprakelijkheid voor ongeval met gehuurde cementpomp

Rb Haarlem, 30 nov 2005

LJN AU7346 Boete voor gemeente na fatale brand mag van rechter
HR, 25 nov 2005 LJN AT8782

Nader onderzoek nodig voor antwoord op verjaring asbestzaak

HR, 11 nov 2005  JAR 2005, 287 Waarschuwing voor gevaar machine niet voldoende