Uitspraak in het vizier

Op deze pagina wordt regelmatig een uitspraak geplaatst die van bijzondere waarde is voor de (rechts)praktijk, met name op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid. Voor uitspraken uit de dagelijkse praktijk van arbeidsomstandigheden en veiligheid verwijs ik naar de website van de NVVK, Jurisprudentie, Actueel en Archief. Deze site wordt elke maand door mij aangevuld met recente jurisprudentie. Daarnaast wordt in het tijdschrift Arbo Actueel elke veertien dagen de meest actuele rechtspraak op dit gebied opgenomen.

Onzekerheid ongevalsoorzaak komt niet ten laste van werknemer

Een werknemer krijgt tijdens zijn werk een balk op zijn rug en breekt een rugwervel. Onduidelijk blijft, wat de oorzaak was van de vallende balk. De werkgever heeft geen adequaat onderzoek gedaan en ook de Inspectie SZW is niet op de hoogte gesteld. De kantonrechter stelt vast, dat de werknemer een ongeval heeft gekregen tijdens de uitoefening  van zijn werkzaamheden. Nu de oorzaak van het ongeval onduidelijk blijft, moet dit voor rekening van de werkgever blijven.

De feiten

Een werknemer werkt via een uitzendbureau bij een bouwonderneming. In november 2010 valt tijdens het opruimen van enkele stempels op een balkon van de bovenste verdieping van een gebouw in aanbouw een houten balk op zijn rug. Het voorval is niet onderzocht, getuigen ontbraken. Waar de balk exact vandaan kwam, staat niet vast waarmee de toedracht onduidelijk blijft. Volgens het slachtoffer waren twee Poolse medewerkers van een lijmfirma bezig met de opbouw van een laatste stuk liftschacht. In het ziekenhuis is vastgesteld dat een rugwervel is gebroken. De werknemer stelt de bouwonderneming aansprakelijk voor zijn schade. Bedrijf en verzekeraar wijzen aansprakelijkheid af. De werknemer verzoekt in een deelgeschil de kantonrechter de aansprakelijkheid vast te stellen.  

Oordeel kantonrechter

Het verweer van de verzekeraar dat de werknemer onvoldoende heeft aangetoond, dat hem tijdens zijn werk een ongeval is overkomen en schade heeft geleden wordt door de kantonrechter verworpen. De getuigenverklaringen en de inhoud van het ongevalsformulier geven aan dat op 18 november 2010, toen de werknemer werkzaamheden uitoefende voor het bouwbedrijf, een arbeidsongeval heeft plaatsgevonden, waarbij een balk op de rug van de werknemer is gevallen. Het bedrijf heeft nagelaten na de melding de plaats van het ongeval te onderzoeken en de op het dak werkende Poolse werknemers te horen. Een ongevalsrapport is niet opgesteld en de Arbeidsinspectie is niet ingeschakeld. Volstaan werd met het invullen van een ongevalsformulier. Dat kan de werknemer niet worden verweten, net zo min als het feit dat hij niet kan verklaren, hoe het ongeval precies gebeurd is. Hij stond immers gebukt op het moment dat de balk op zijn rug viel en kon daardoor niet waarnemen waar die balk vandaan kwam. Verder staat vast staat dat hij alleen aan het werk was en dat er niemand getuige was. Uit de medische stukken blijkt, dat de werknemer schade heeft geleden. Er was geen sprake van opzet of bewuste roekeloosheid van de kant van de werknemer en daarmee is het, op grond van art. 7:658 BW, aan de werkgever om aan te tonen, dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan. Volgens het bedrijf waren de nodige veiligheidsmaatregelen genomen en was er voldoende toezicht, waarmee is voldaan aan de vereiste zorgplicht. Genoemde maatregelen zijn echter allen van algemene aard en hebben geen betrekking op het weghalen van stempels. Ook acht de rechter het bij de beoordeling of het bouwbedrijf aan zijn zorgplicht heeft voldaan van belang, dat niet duidelijk is geworden waardoor de balk is gevallen. Op het ongevalsformulier was onder ‘Oorzaken die volgens leidinggevende hebben bijgedragen/geleid tot het ongeval’ als oorzaak aangekruist ‘Pech’. Dit geeft geen uitsluitsel over de feitelijke toedracht. Dat de oorzaak niet meer kan worden vastgesteld komt voor risico en rekening van het bouwbedrijf. Daarmee kunnen ook de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen niet worden vastgesteld waarmee aan de zorgplicht zou zijn voldaan. Het bouwbedrijf is daarmee aansprakelijk. 

Aantekening

De oorzaak (of de oorzaken) van het ongeval blijft – ook tijdens het deelgeschil bij de rechtbank- onduidelijk. De werkgever heeft na het ongeval de Inspectie SZW niet ingeschakeld en ook het eigen onderzoek naar de oorzaken van het ongeval laten op zijn minst gezegd sterk te wensen over. Van een werknemer mag worden verlangd dat hij stelt - en zo nodig bewijst - dat hij in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade heeft opgelopen, maar niet dat ook van hem mag worden verlangd dat hij aantoont wat nu precies de toedracht of oorzaak is geweest. Zie bijvoorbeeld HR 4 mei 2001, ECLI:NL:HR2001:AB1430 en HR 29 juni 2001, ECLI:NL:HR:2001:AB2432. Ook de kantonrechter hanteert in deze zaak eenzelfde bewijslastverdeling.

 

Het Hof  ‘s-Hertogenbosch heeft in een arrest op 21 juni 2016 (ECLI:NL:GHSHE:2016:2489) de verdeling van stelplicht en bewijslast op grond van artikel 7:658 lid 2 BW nog eens helder samengevat:

  1. De werknemer moet stellen en zo nodig bewijzen dat hij in de uitoefening van zijn functie schade heeft geleden. In het algemeen zal daartoe voldoende zijn dat komt vast te staan dat het ongeval is gebeurd op de werkplek. Daarbij mag het begrip werkplek ruim worden genomen. De juiste, exacte toedracht van het ongeval hoeft de werknemer daarbij niet te stellen
     

  2. Indien komt vast te staan dat de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade heeft geleden, is de werkgever in beginsel aansprakelijk, tenzij hij aantoont dat hij niet is tekort geschoten in zijn zorgplicht.
     

  3. Slaagt de werkgever niet erin het bewijs te leveren dat hij aan zijn zorgverplichting heeft voldaan, dan is het causaal verband tussen zijn tekortkoming en het ongeval gegeven. Hij kan mogelijk nog wel aan zijn aansprakelijkheid ontkomen, als hij stelt en bewijst dat nakoming van zijn zorgplicht het ongeval niet zou hebben voorkomen. Of bewijst dat er sprake was van opzet of bewuste roekeloosheid van de kant van de werknemer.

Maar het is een nagenoeg onmogelijke zaak om bewuste roekloosheid ook aan te tonen, gelet op de vereisten die de Hoge Raad daaraan stelt (zie HR 11 september 1998, NJ 1997, 198 (van der Wiel/Philips Lighting)). Immers, van bewust roekeloos handelen zou alleen sprake zijn wanneer de werknemer zich, tijdens het verrichten van zijn onmiddellijk aan het ongeval voorafgaande gedraging, van het roekeloos karakter van die gedraging werkelijk bewust zou zijn geweest. En het is aan de werkgever dit ook nog eens te bewijzen.

Tot slot

Als de precieze oorzaak van een ongeval niet vast kan worden gesteld, geldt in beginsel dat de werkgever aansprakelijk is. Behalve als hij kan aantonen, dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan en er alles aan heeft gedaan om het ongeval te voorkomen.

Bron: Ktr ’s-Hertogenbosch, 1 juni 2017, ECLI:NL:RBOBR:2017:3039

Uitspraken Historie

Bron / Datum
Vindplaats
Onderwerp
HR, 2 juni 2017 ECLI:NL:HR:2017:987
(JAR 2017, 171)
Arbeidsinspectie heeft niet gefaald bij toezicht asbestwerkzaamheden
CvdRM, 30 mrt 2017 Oordeelnr. 2017-37 Discriminatie wegens zwangerschap
RB Breda, 12 jan 2017 ECLI:NL:RBZWB:2017:184 Afvalcontainer is een arbeidsmiddel.
GH Den Bosch, 01 dec 2017 ECLI:NL:GHSHE:2016:5341 Voorschrift niet concreet genoeg: ontslag teruggedraaid.
Ktr Rotterdam, 2 dec 2016 ECLI:NL:RBROT:2016:9265 Onrechtmatige daad bij graafwerk
Rb Arnhem, 22 dec 2016 ECLI:NL:RBGEL:2016:7014 Dodelijk ongeval door schoonmaken van draaiende machine
Rb Zwolle, 09 aug 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:3086 Matiging boete voor heftruckongeval
GH Amsterdam, 24 mei 2016 ECLI:NL:GHAMS:2016:2005 Kelderluikcriteria getoetst aan val uit ziekenhuisbed
Rb Den Haag, 25 mei 2016 ECLI:NL:RBDHA:2016:6124 Brand in de meterkast
Kr Roermond, 23 dec 2015 JAR 2016, 84 Bloedtest op werk in strijd met persoonlijke integriteit
Rb Den Bosch, 24 mrt 2016 ECLI:NL:RBOBR:2016:912 Gevallen van rijdende aanhanger
Rb Overijssel, 01 feb 2016 ECLI:NL:RBOVE:2016:384 Asbestzaak en feitelijk leiding geven
Hof Arnhem, 26 aug 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:6672 Hoofdaannemer én onderaannemer aansprakelijk voor ongeval uitzendkracht
Ktr Arnhem, 31 aug 2015 ECLI:NL:RBGEL:2015:5786 Ongeval in rijdende ambulance
Rb Zeeland-West-Brabant,
20 apr 2015 en 13 mei 2015
ECLI:NL:RBZWB:2015:2952
ECLI:NL:RBZWB:2015:3493
Veiligheidszorgsysteem: VCA* of gelijkwaardig?
Rb Rotterdam, 17 juni 2015 ECLI:NL:RBROT:2015:5641 Scheepswerf niet aansprakelijk voor brand partyschip
Rb Breda, 6 nov 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:7762 Matiging boete wegens schending evenredigheidsbeginsel
Hof Den Bosch, 31 maart 2015 ECLI:NL:GHSHE:2015:1104 Geen antislipzolen in zwembad
Hof Arnhem, 11 feb 2014 ECLI:NL:GHARL:2014:956 Gevallen over stofzuigerslang
HR, 5 dec 2014 ECLI:NL:HR:2014:3519 Teen kwijt bij lossen vracht.
Rb Den Haag, 20 mei 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1661 Werkgever niet aansprakelijk voor val over gemorste koffieglijpartij op gedweilde vloer.
Ktr Amersfoort, 25 juni 2014 ECLI:NL:RBMNE:2014:4759 Glijpartij op gedweilde vloer.
RvS, 15 okt 2014 ECLI:NL:RVS:2014:3713 V&G plan ontslaat uitvoerder niet van eigen verantwoordelijkheid.
Rb Den Haag, 16 mei 2014 ECLI:NL:RBDHA:2014:6050 Gevangenisstraf voor fraudeur VCA-certificaten.
Ktr Tilburg, 18 aug 2014 ECLI:NL:RBZWB:2014:5966 Gevallen valkenier
Hof Den Haag, 5 aug 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:2519;
JAR 2014/226
Inlenend bedrijf zelf aansprakelijk voor schade.
Hof Den Bosch, 3 juni 2014 ECLI:NL:GHSHE:2014:1634 Stommiteit is nog geen bewuste roekloosheid!
Hof Den Haag, 25 febr 2014 ECLI:NL:GHDHA:2014:1524 Uitsluiting aansprakelijkheid door terreinborden? 
RvS, 08 jan 2014 ECLI:NL:RVS:2014:2 Zaagmachine onvoldoende afgeschermd.
Rb Rotterdam, 29 sept 2013 ECLI:NL:RBROT:2013:5867 Niet waarschuwen maar opruimen! 
Hof Den Bosch, 10 sept 2013 ECLI:NL:GHSHE:2013:4196 Kind valt van Container.
Rb Den Haag, 03 mei 2013 ECLI:NL:RBDHA:2013:CA3806 Inspraak stoffenbeoordeling REACH. 
RvS, Bestuursr. 13 maart 2013 LJN: BZ4006 Werkgever blijft zelf verantwoordelijk voor de veiligheid
RvS, 30 jan 2013 LJN: BY9911 Lijn van valgordel ondeugdelijk bevestigd
Rb Breda, 21 dec 2012 LJN: BY7000 Veroordeling directeur Chemie-Pack
HR, 23-03-2012 LJN: BV0616:JAR 2012, 110
RvdW 2012, 447
Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval zzp-er
Rb Den Haag, 16 mei 2012 LJN: BW7278

Wegschietende spijker.

HR, 22 juni 2012 LJN BW0393

Einduitspraak in zaak NEN-normen

Rb Rotterdam, 19 jan 2012 Arboprof Ongeval door val van ladder
Rb Den Bosch, 22 dec 2011 LJN: BV0172 Buurtvereniging ten onrechte beboet voor ongeval vrijwilliger
Hof Den Bosch, 12 juli 2011

Prg 2011, 214;LJN BR1513;

JAR 2011, 243

Onveilige transportband
Hof Amsterdam, 29 maart 2011

JAR 2011, 148:LJN: BQ2718

Manege aansprakelijk voor letsel vrijwilligster
Rb Utrecht, 18 oktober 2010 LJN: BO1022 Coördinatie op bouwplaats onvoldoende
Rb Middelburg, 29 sept 2010 LJN: BO0460 Chauffeur vorkheftruck niet schuldig aan ongeval
RvS, 30 juni 2010 LJN BM9661 Boete onterecht aan werkgever opgelegd
Ktr Sittard-Geleen, 12 mei 2010 LJN BM7053 Veiligheidsregels hebben de hoogste prioriteit
Rb Utrecht, 25 april 2010 LJN BN2963 Opdrachtgever aansprakelijk voor ongeval
RvS,17 feb 2010 LJN BL4120 Werkgever beboet voor gebruik onveilig arbeidsmiddel
Rb Middelburg, 30 sept 2009 LJN BK0742 Fatale val van heftruck 
Ktr Deventer, 14 juli 2009 LJN BJ6959 Ontslag wegens negeren (werk)instructies
Hof Leeuwarden, 03 febr 2009 JAR 2009, 74 Ladder moet veilig zijn
Rb Leeuwarden, 02 okt 2008 LJN BF5065 Boete ondanks CE-markering
Rb Zwolle, 17 sept 2008 LJN BF0802 Hulpverlening onder de maat
Hof Leeuwarden, 14 mei 2008 LJN BD2312 Zorgplicht is meer dan naleven wettelijk voorschrift
Hof Leeuwarden, 10 okt 2007 LJN BB5470 Hof vindt 23 kilo zwaar genoeg
Kant.recht. Utrecht, 06 dec 2007 LJN BC0253 Veiligheidsvoorschriften gelden ook bij haastwerk
Rb Groningen, 25 okt 2007 LJN BB6505
LJN BB6506

Boetes wegens explosie bij onderhoudswerk

HR, 17 april 2007 LJN AZ6717

Werkgever aansprakelijk voor rugletsel

Rb Amsterdam, 30 mei 2007 LJN BA6285 Hoge boete wegens elektrocutie
Ktr Rotterdam, 05 dec 2006 LJN AZ4533

Bedrijf moet zich aan de eigen regels houden

HR, 31 maart 2006 LJN AU6092

Hoge Raad komt tot gedeelde aansprakelijkheid in asbestzaak.

Hof Arnhem, 27 juni 2006 JAR 2006, 209

Minder salaris na sportblessures

Rb Alkmaar, 12 juli 2006 LJN AY3785 Een wespennest
Rb Breda, 24 mei 2006

LJN: AX4375; AX4430

LJN: AX4365; AX4435

Veroordelingen in strafzaak rond steigerongeval Amercentrale
Hof Den Haag, 03 febr 2006 LJN AV4680 Ontslag wegens agressie op de werkvloer
RvS, 01 febr 2006 LJN AV0978 Voldoende BHV-ers moeten binnen twee minuten inzetbaar zijn
HR, 20 jan 2006 LJN AT6013 Werkgever aansprakelijkheid voor ongeval met gehuurde cementpomp

Rb Haarlem, 30 nov 2005

LJN AU7346 Boete voor gemeente na fatale brand mag van rechter
HR, 25 nov 2005 LJN AT8782

Nader onderzoek nodig voor antwoord op verjaring asbestzaak

HR, 11 nov 2005  JAR 2005, 287 Waarschuwing voor gevaar machine niet voldoende