Column

Hieronder kunt u de column lezen die door mij is geschreven voor Arbo Actueel en/of Arbo-online. Regelmatig zal deze pagina ververst worden met de meest recente column.

Deze column is geplaatst in Arbo Actueel 2018 nr. 11

Wraak in de kantoortuin

Een op de vier Belgen heeft een hekel aan een of meerdere collega’s. Dat blijkt uit een enquête die Randstad enige tijd geleden hield en waarover werd bericht in de Belgische krant Het Nieuwsblad en op de website van werkenveiligheid.nl. Volgens de enquête waren de grootste uitblinkers de leidinggevenden; zij hebben meer vijanden dan werknemers die geen leiding geven. Mannen en vrouwen blijken in evenveel gevallen vijanden te hebben. Ook tussen arbeiders, kantoorwedewerkers (de enquête sprak van bedienden) en hoger opgeleiden zijn er geen noemenswaardige verschillen. Maar leidinggevenden hebben dus wél meer vijanden dan niet-leidinggevenden: 29% tegen 22%.  Volgens de onderzoekers lijkt dit logisch als de belangrijkste motieven voor het ontwikkelen van vijandige gevoelens in rekening worden gebracht.

Het gaat volgens de onderzoekers om de factoren wraak, jaloezie en wedijver. Dat is op zichzelf niet onlogisch: we streven toch immers allemaal naar een plaatsje aan de top? Ik vraag me overigens af, of de begrippen veel van elkaar verschillen en wellicht meer in elkaars verlengde liggen. Immers, wedijver ten opzichte van de boven ons gestelden zou een belangrijke kunnen rol spelen. En die wedijver of rivaliteit kan mogelijk ontaarden en dan kan er snel sprake zijn van jaloezie. En jaloezie of ijverzucht is een gemoedstoestand of emotie waarbij iemand datgene wil krijgen wat een ander al heeft – of waarvan je wenst dat die ander dat juist niet had. Dat kan dan eindigen in wraak, de oeroude menselijke reactie op aangedaan onrecht - al dan niet vermeend.

Bedrijven met minder dan tien werknemers hebben procentueel gezien minder last van haat en nijd dan middelgrote en grote bedrijven. Waar werknemers van de kleine bedrijven in 18% van de gevallen collega’s en chefs als vijanden hebben, geldt dit voor werknemers van de middelgrote en grotere bedrijven voor ongeveer 25%. De onderzoekers benadrukken dat gepest worden iets anders is dan vijanden hebben op het werk. Er is wel een groep die gepest wordt én vijanden heeft, maar dat is ‘slechts’ 10% van de Belgische werknemers. Een bijna evengrote groep wordt wel gepest, maar heeft geen vijanden. Een nog grotere groep (14%) heeft wel vijanden, maar is nog nooit gepest.

Het is op basis van deze gegevens beter om te werken in een klein bedrijf dan bij een grote onderneming. Misschien geldt het omgekeerde voor het grotere kantoor: daar stoor je je misschien wat minder snel aan de eigenaardigheden van je buurman, buurvrouw of chef. Of je gaat op een andere plek zitten. Maar dat voordeel kent – vrijuit naar de heer JC – ook grote nadelen. Vorig jaar schreef mr. Joost Knaap in een artikel, dat de nadelen van de kantoortuin de voordelen overtreffen. Niet alleen is er veel lawaaioverlast er zou er meer kans zijn op lagere concentratie en minder motivatie, ook de stress zou toenemen. En dat zou, vrees ik, weer aanleiding kunnen zijn tot spanningen met collega’s en leidinggevenden. Waarbij de hekel aan je collega’s weer groter wordt, met stijgende jaloezie en mogelijk aanleiding tot wraakacties. Kortom: weg met de kantoortuin!

Rob Poort